စပါးခင်းတွင် အရွက်ဖျားများ နီပြီး ခြောက်လာရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ပိုတက်စီယမ် သို့မဟုတ် မဂ္ဂနီဆီယမ် အာဟာရဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း၊ ရေဝပ်၍ အမြစ်ပုပ်ခြင်းနှင့် ဘက်တီးရီးယား ရွက်ခြောက်ရောဂါ ကျရောက်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ကုစားရန်အတွက် ရောဂါကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည့် ပုလဲ (နိုက်ထရိုဂျင်) မြေသြဇာ ကျွေးခြင်းကို ချက်ချင်းရပ်ဆိုင်းရပါမယ်။ ထို့နောက် လယ်ကွင်းအတွင်းရှိ ရေဟောင်းများကို ထုတ်ပစ်ပြီး ရေအသစ်ပေးခြင်း၊ အပင်အာဟာရအတွက် ပိုတက်စီယမ် မြေသြဇာ သို့မဟုတ် မဂ္ဂနီဆီယမ်ပါအားဆေးကို ရွက်ဖျန်းအားဆေးအဖြစ် ပက်ဖျန်းပေးခြင်းနှင့် ဘက်တီးရီးယား ရွက်ခြောက်ရောဂါလက္ခဏာဖြစ်ပါက ကော့ပါးဟိုက်ဒရောက်ဆိုက် သို့မဟုတ် ကာဆူဂါမိုင်စင် ကဲ့သို့သော ဘက်တီးရီးယားသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို စနစ်တကျ ပက်ဖျန်းကုသပေးခြင်းမျိုးပြုလုပ် ပေးရပါမယ်။ဘာဖြစ်သလဲဆိုတာသိရအောင် ပုံတင်ပြီး ထပ်မေးပေးပါခင်ဗျာ။

ပုံပါစပါးရွက်များတွင် အညိုရောင်အစက်အပြောက်များ တွေ့ရသဖြင့် "စပါးရွက်ညိုပြောက်ရောဂါ (Brown Spot)" ကျရောက်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဤမှိုရောဂါသည် မြေဆီလွှာအာဟာရဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း (အထူးသဖြင့် ပိုတက်ဆီယမ်ဓာတ် နည်းပါးခြင်း) နှင့် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ် လွန်ကဲခြင်းတို့ကြောင့် ပိုမိုဆိုးရွားတတ်ပါတယ်။ ရောဂါကို ထိရောက်စွာ နှိမ်နင်းရန်အတွက် ပရိုပီကိုနာဇိုးလ်သို့မဟုတ် Azoxystrobin+Difenoconazole ပါဝင်သော မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို (၇-၁၀) ရက်ခြား၍ ၂ ကြိမ် ပက်ဖျန်းပေးရပါမယ်။ ၎င်းအပြင် အပင်ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် တစ်ဧကလျှင် ပိုတက်ရှ်မြေသြဇာ (MOP) ၁၅-၂၀ ပေါင်ခန့် ကျဲပက်ပေးပြီး၊ စိုက်ခင်းအတွင်းရှိ ရောဂါလက်ခံ ပေါင်းမြက်များကို ရှင်းလင်းကာ ရေသွင်းရေထုတ် စနစ်တကျ ပြုလုပ်ပေးရပါမယ်။

လှေပိုးကြရောက်နေပါသည်

စပါးခင်း ရေကြီးနစ်မြုပ်ပြီးနောက် အပင်များ ပြန်လည်နာလန်ထူလာစေရန် အချိန်မီ ပြုစုပျိုးထောင်ပေးဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ စပါးပင်များ ပုပ်ပျက်မသွားစေရန်နှင့် အာဟာရပြန်လည်ရရှိစေရန် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်ပေးရပါမယ်။ စပါးခင်း ရေနစ်ပြီးနောက် အပင်များ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ပထမဆုံးအနေဖြင့် ရေနုတ်မြောင်းများဖောက်ကာ ရေကို အမြန်ဆုံး ထုတ်ရပါမယ်။ ထို့နောက် အလင်းမှီစုဖွဲ့ခြင်း ပြန်လုပ်နိုင်ရန် အရွက်ပေါ်ရှိ နုန်းမြေများကို ရေကြည်ဖြင့် ဆေးချပါ။ ရေနစ်ချိန်တွင် အမြစ်များ အလုပ်မလုပ်နိုင်သဖြင့် မြေဩဇာကျွေးခြင်းထက် ယူရီးယား သို့မဟုတ် NPK ပါဝင်သော အပင်ဖျန်းအားဆေးများကို ဦးစွာ ပက်ဖျန်းပေးရပါမယ်။ သို့မဟုတ်Humic Acid (ဟျူးမစ်အက်ဆစ်) ပါဝင်သော ဆေးများကို ဖျန်းပေးပါ။ရေကြီးပြီးနောက် ဘက်တီးရီးယားနှင့် မှိုရောဂါများ ကျရောက်လွယ်သောကြောင့် ရောဂါကျခြင်းရှိမရှိ အမြဲစစ်ပါ။ အပင်များ ပြန်လည်လန်းဆန်းလာပြီး အမြစ်သစ် ထွက်လာသည့် (၅-၇) ရက်ခန့်တွင်မှ တစ်ဧကလျှင် ယူရီးယား (၁၅-၂၀) ပိဿာ နှင့် ပိုတက်စီယမ် (မိုရီယိတ် အော့ဖ် ပိုတက်ရှ် - MOP) (၅-၁၀) ပိဿာ ကို ရောစပ်ပြီးမြေဩဇာကို ပြန်လည်ကျွေးရပါမယ်။။ ပိုတက်စီယမ်သည် အပင်ကို ရောဂါဒဏ်နှင့် ရာသီဥတုဒဏ် ခံနိုင်ရည်ရှိစေပါတယ်။

စတော်ဘယ်ရီ ဒေါင့်ချွန်းရွက်စက်ပြောက်ရောဂါ (Angular Leaf Spot)ကျနေတာပါ၊‌ဒီရောဂါ သည် Xanthomonas fragariae ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး ရေစက်များ လွင့်စင်ခြင်းမှတစ်ဆင့် အဓိက ပြန့်ပွားတာပါ။ ရောဂါကို ထိန်းချုပ်ရန် အရွက်များ ခြောက်သွေ့နေချိန်တွင်သာ ဖြတ်တောက်ပြုပြင်ခြင်း၊ ရောဂါကျရွက်ဟောင်းများကို ဆွတ်ခူးမီးရှို့ခြင်းနှင့် အပင်ပေါ်မှရေဖျန်းမည့်အစား ရေပေးသွင်းစနစ်ကို အသုံးပြုခြင်း စသည့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကို ဦးစွာလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။ ဘက်တီးရီးယားရောဂါဖြစ်၍ သမားရိုးကျမှိုသတ်ဆေးများဖြင့် ကုသ၍မရနိုင်ဘဲ ကော့ပါး (Copper) အခြေခံဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် Oxolinic acid ကဲ့သို့ ဘက်တီးရီးယားသတ်ဆေးများကို ဆေးညွှန်းအတိုင်း ဂရုတစိုက် ပက်ဖျန်းနှိမ်နင်းရပါမယ်၊ဆေးတခါဖျန်းပြီးတိုင်း ရောဂါကျအပင်များဆက်လက်ပျံ့ပွားခြင်းရှိမရှိ အမြဲစောင့်ကြည့်ပါ။

ပုံပါကွမ်းရွက်တွင် ဖြစ်ပွားနေသည်မှာ Xanthomonas campestris pv. betlicola ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်သော "ဘက်တီးရီးယား ဆီစွန်းရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါသည် အရွက်ပေါ်တွင် ရေစိုနာကွက်များမှတစ်ဆင့် အဝါရောင်အနားသတ်ရှိသော ညိုမဲသည့် အကွက်များအဖြစ် ကူးစက်ပျံ့နှံ့တတ်ပြီး အပင်ကို သေစေနိုင်ပါတယ်။ ကုသရန်အတွက် ကွမ်းရွက်ခူးပြီးချိန်တွင်ကော့ပါး (Copper) ဆေးတစ်မျိုးမျိုး၊Oxolinic acidသို့မဟုတ် ကာဆူဂါမိုင်စင် (Kasugamycin) ကဲ့သို့သော ဘက်တီးရီးယားသတ်ဆေးကို Bismerthiazole နှင့် ရောစပ်ကာ အရွက်ထက်အောက်မျက်နှာပြင်ပါ နှံ့စပ်အောင် ပက်ဖျန်းပေးရပါမယ်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပင် ရောဂါရအရွက်များကို ခူးယူမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ခြံထဲတွင် လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အပင်ကို နုဖတ်ပြီး ရောဂါဝင်လွယ်စေသည့် နိုက်ထရိုဂျင် (ယူရီးယား) မြေသြဇာ အလွန်အကျွံကျွေးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းလမ်းအရ စနစ်တကျ ကာကွယ်ရပါမယ်။

စပါးခင်းတွင် ဖလံဖြူကျရောက်ပါက အပင်ရွက်ဝါခြောက်ပြီး အထွက်နှုန်း ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။ ကာကွယ်ရန်အတွက်စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် တောင်သူအများစုကတော့ ပင်လုံးပျံ့ပိုးသတ်ဆေးများဖြစ်သည့် အီမီဒါကလိုပရစ် (Imidacloprid)၊ သို့မဟုတ် အဆီတာမီပရစ် (Acetamiprid) ပါဝင်သော ဆေးဝါးများကို ဖလံဖြူများ ခိုအောင်းရာ ရွက်အောက်မျက်နှာပြင်ပါ ထိမိစေရန် နံနက်စောစော အချိန်တွင် စနစ်တကျ ပက်ဖျန်းသုံးစွဲလေ့ရှိတယ်။ ဓာတုဆေးအပြင် ပိုးမွှားများ ထပ်မံပွားများခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ယူရီးယားမြေဩဇာ အလွန်အကျွံကျွေးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနှင့် စပါးခင်းပတ်လည်ရှိ ပေါင်းမြက်များကို ရှင်းလင်းပေးခြင်းတို့ကို ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။

ကော်ဖီဗယ်ရီမှိုရောဂါ (CBD) ကျနေတာပါ။ထိရောက်စွာ နှိမ်နင်းရန်အတွက် ရောဂါသံသရာကို ဖြတ်တောက်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဦးစွာ အပင်ပေါ်နှင့် မြေပေါ်ရှိ ရောဂါရ ကော်ဖီသီးပုပ်၊ သီးခြောက်အားလုံးကို လိုက်လံကောက်ယူ မီးရှို့ဖျက်ဆီးရပါမယ်။ ထို့နောက် လေဝင်လေထွက်ကောင်းပြီး စိုထိုင်းဆလျော့ကျစေရန် ကိုင်းရှင်းပေးခြင်းကို မပျက်မကွက် လုပ်ဆောင်ပါ။ ဓာတုဆေးဝါးအနေဖြင့် မိုးမရွာမီနှင့် ရောဂါစတင်ချိန်တွင် ကော့ပါးအောက်ဆီကလိုရိုက် (Copper Oxychloride) ကဲ့သို့သော ကော့ပါးမှိုသတ်ဆေးများ သို့မဟုတ် ပင်လုံးပျံ့မှိုသတ်ဆေးများကို တစ်လတစ်ကြိမ် လှည့်ပတ်ပက်ဖြန်းပေးခြင်းဖြင့် ကော်ဖီသီးများ ပုပ်ပျက်ခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။

ပုံပါစပါးခင်းတွင် စပါးရွက်ဖျားများ ဝါပြီး ခြောက်ရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် နိုက်ထရိုဂျင်၊ ပိုတက်ဆီယမ် သို့မဟုတ် ဆာလ်ဖာဓာတ်ကဲ့သို့သော အပင်အာဟာရဓာတ်များ ချို့တဲ့ခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အခြေအနေကို ပြုပြင်ရန်အတွက် ပုလဲမြေဩဇာနှင့် ပိုတက်ရှ်မြေဩဇာကို စနစ်တကျ ရောစပ်ကျွေးခြင်း၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်ပါဝင်သော ရွက်ဖျန်းအားဆေးနှင့် အနည်းလိုအဟာရအားဆေး ပက်ဖျန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးရပါမယ်ခင်ဗျာ။

သေချာဆေးပြီးတော့သုံးရင်ရပါတယ်။

မြေပြင်တွင် တိုက်ရိုက်စိုက်ပျိုးထားသော နှင်းဆီပင်များ ဖြစ်ထွန်းမှုအားကောင်းစေရန်အတွက် ဦးစွာ အပင်ခြေပတ်လည် ၆ လက်မအကွာကို မြေဆွပေးပြီး ရေဝပ်ခြင်းမရှိစေရန် ရေသွင်းစနစ်ကို ပြုပြင်ပေးရပါမယ်။ အာဟာရအတွက် နွားချေးဆွေး သို့မဟုတ် သစ်ရွက်ဆွေးကဲ့သို့ သဘာဝမြေဆွေးများနှင့်အတူ (NPK 15-15-15) ကွန်ပေါင်းမြေသြဇာကို တစ်လတစ်ကြိမ် စနစ်တကျ ကျွေးပေးရပါမယ်။ ထို့ပြင် အစိုဓာတ်ထိန်းရန် အပင်ခြေကို ကောက်ရိုးဖြင့် ဖုံးအုပ်ပေးပြီး၊ အပင်အာဟာရ မဖြုန်းတီးစေရန် ကိုင်းအိုများနှင့် ကိုင်းခြောက်များကို ပုံမှန်ညှပ်ထုတ်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဟုတ်ကဲ့ကျေးဇူးပါဗျ