စပါးပင် ဖုံးလုံးနေချိန် (၁၅ ပတ်လည် ကျွေးပြီးသားအဆင့်) မှာ အသီးအပွင့် အားကောင်းစေဖို့အတွက် ရွက်ဖျန်းအားဆေးကို ၂ ကြိမ် ခွဲဖျန်းပေးရပါမယ်။ ပထမအကြိမ်ကို အခုလို စပါး ဖုံးလုံးနေချိန် (မကွဲခင်) မှာ ဖျန်းပေးပြီး၊ ဒုတိယအကြိမ်ကို စပါးနှံ ၇၀%-၈၀% ခန့် ညီတူထွက်ပြီး ပန်းပွင့်ချိန် သို့မဟုတ် နို့ရည်မတည်မီမှာ ဖျန်းပေးရပါမယ်။ သုံးစွဲရမည့် ဆေးအမျိုးအစားများမှာ အသီးပွင့်နှင့် စပါးနှံတည်ဆောက်မှုကို အားပေးသော ဖော့စဖရပ်နှင့် ပိုတက်ဆီယမ် မြင့်မားသည့် 0:52:34 သို့မဟုတ် 0:0:50 ရွက်ဖျန်းမြေဩဇာ ဖြစ်ပြီး၊ အဖျင်းနည်းစေရန် ဝတ်မှုန်ကူးမှုကို ကူညီပေးသည့် ကယ်လ်ဆီယမ် ဘိုရွန် (Calcium-Boron) အားဆေးကို မဖြစ်မနေ ပူးတွဲထည့်ဖျန်းပေးရပါမယ်။ အထူးသတိပြုရန်မှာ စပါးပန်းပွင့်ချိန် မနက်ပိုင်း ဝတ်မှုန်ကူးချိန် (မနက် ၉ နာရီမှ နေ့လယ် ၁ နာရီ) အတွင်း ဆေးဖြန်းခြင်းကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မနက်စောစော သို့မဟုတ် ညနေစောင်း နေအေးချိန်တွင်သာ ဖျန်းပေးရပါမယ်။အခုလို ဖုံးလုံးချိန်မှာ ရွက်ဖုံးခြောက်ရောဂါ (Sheath Blight) နဲ့ စပါးဂုတ်ကျိုးမှိုရောဂါ (Rice Blast) တွေ ကျရောက်တတ်တာမို့ လိုအပ်ပါက မှိုသတ်ဆေး (ဥပမာ - Tricyclazole သို့မဟုတ် Hexaconazole) ပါ တစ်ပါတည်း ရောစပ်ဖျန်းပေးသင့်ပါတယ်။စပါးဖုံးလုံးချိန်ကနေ နို့ရည်တည်ချိန်အထိ စပါးခင်းထဲမှာ ရေပြတ်လပ်မှု မရှိစေဘဲ ရေကို အစိုဓာတ် ပုံမှန်ရှိနေအောင် ဂရုစိုက်ပေးပါ။

ပုံပါ ငရုတ်ပျိုးပင်လေးများတွင် ဖြစ်ပွားနေသည်မှာ မြေဆောင်မှိုကြောင့်ဖြစ်သော ငရုတ်ခါးရိရောဂါ (Damping-off) ကျနေတာပါ။ ဤရောဂါသည် ပျိုးခင်းတွင် ရေဝပ်ခြင်း၊ စိုထိုင်းဆများခြင်းနှင့် အပင်စိပ်လွန်းခြင်းတို့ကြောင့် အဖြစ်များပြီး အပင်ခြေများ ပုပ်ရိကာ လဲကျသေဆုံးစေတတ်ပါတယ်။ ကာကွယ်ရန်အတွက် ရောဂါရပင်များကို နှုတ်ယူဖျက်ဆီးပစ်ရန်၊ ရေလောင်းခြင်းကို လျှော့ချ၍ လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပြီး၊ ရောဂါထိန်းချုပ်ရန် မက်တလဆီး (Metalaxyl) သို့မဟုတ် Foestyl-Al, Hymexazol ကဲ့သို့ မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို ပျိုးပင်နှင့် မြေဆီလွှာထဲသို့ နှံ့စပ်အောင် ပက်ဖျန်းပေးရပါမယ်။ နောင်တစ်ကြိမ် ပျိုးထောင်ပါက မျိုးစေ့ကို မှိုသတ်ဆေး သို့မဟုတ် ထရိုင်ခိုဒါးမားဇီဝဆေးဖြင့် လူးနယ်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ပျိုးမြေကို နေလှန်းပိုးသတ်ခြင်းတို့ ကြိုတင်လုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

ပုံထဲမှာတွေ့ရတာက စပါးဆစ်ပိုးပါ၊ တစ်ကောင်တစ်လေတွေ့ရတာဆိုရင်တော့စိုးရိမ်စရာမလိုပါဘူးခင်ဗျ

ပုံပါ ပျိုးခင်းသက်တမ်း ၅၅ ရက်ရှိ ချောင်းသာပေါ်ဆန်းစပါးတွင် ဘက်တီးရီးယားရွက်ခြောက်ရောဂါ (BLB) နှင့် စပါးရွက်ညိုပျောက်ရောဂါ (Brown Spot) ပူးတွဲကျရောက်နေပါတယ်။ အဝါရောင်အစင်းတန်းများ အရွက်ဖျားမှ အောက်ခြေသို့ ခြောက်ဆင်းလာခြင်းသည် ဘက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ အရွက်ပေါ်ရှိ နှမ်းစေ့ပုံသဏ္ဌာန် အဝါရောင်အနားဝန်းပါ အစက်အပြောက်များသည် မှိုကြောင့်ဖြစ်သော ရွက်ညိုပျောက်ရောဂါ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပါတယ်။ ပျိုးပင်သက်တမ်းရင့်နေပြီဖြစ်၍ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးသည့်အခါ ပိုးမွှားဒဏ်ရာမှတစ်ဆင့် ပိုမိုမကူးစက်စေရန် ပျိုးပင်ထိပ်ဖျားများကို ဖြတ်တောက်ခြင်း လုံးဝမပြုလုပ်ရပါဘူး။ ရောဂါနှစ်မျိုးလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကော့ပါး (Copper) ပါဝင်သော ဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယားသတ်ဆေး (Bismerthiazole/Oxolinic acid/Kasugamycin) နှင့် မှိုသတ်ဆေး (Tricyclazole/Propiconazole) တို့ကို အလှည့်ကျဖျန်းပေးသင့်ပြီး နိုက်ထရိုဂျင်မြေသြဇာ အလွန်အကျွံကျွေးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။ ဤပျိုးပင်များကို စိုက်ခင်းတွင် ဆက်သုံးပါက ကောင်းကျိုးအနေဖြင့် ပျိုးခင်းအသစ် ပြန်မထောင်ရတော့သဖြင့် အချိန်ကုန်သက်သာခြင်းနှင့် မျိုးစေ့ဖိုး ကုန်ကျစရိတ် သက်သာခြင်းတို့ ရှိနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် ရောဂါပိုးမွှားများ စိုက်ခင်းသစ်သို့ တိုက်ရိုက်ပါသွားပြီး အပင်လှန်ချိန်တွင် ရောဂါပြန့်ပွားမှု ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ခြင်း၊ သက်တမ်းရင့်လွန်းသဖြင့် အပင်ပွားနှုန်း နည်းပါးသွားခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးတွင် အထွက်နှုန်း သိသိသာသာ လျော့ကျခြင်းတို့ကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ အခြားပျိုးပင် အစားထိုးစရာ လုံးဝမရှိ၍ မလွှဲမရှောင်သာ သုံးစွဲရမည်ဆိုပါက ပျိုးပင်များကို မှိုသတ်ဆေးနှင့် ဘက်တီးရီးယားသတ်ဆေး ဖျန်းပြီးမှ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ထိပ်ဖျား လုံးဝမဖြတ်ခြင်းနှင့် စိုက်ခင်းသစ်တွင် အဟာရဓာတ် ဂရုစိုက်ကျွေးခြင်းတို့ဖြင့် အထူးပြုစုပျိုးထောင်ရပါမယ်။အကယ်၍ပျိုးနှုတ်ရက်နီးနေပြီဆိုရင်တော့ ပြောင်းရွှေ့စိုက်ပျိုးပြီးမှ ကောက်ပင်လှန်ချိန်ကျမှ ‌ မှိုသတ်ဆေးနှင့် ဘက်တီးရီးယားသတ်ဆေး ဖျန်းပက်ကုသရုံသာရှိပါတော့မယ်ခင်ဗျာ။နားမလည်တာရှိပါက ထပ်မေးနိုင်ပါတယ်။

စပါးစိုက်ပျိုးရာတွင် မြေခံဓာတ်မြေဩဇာကို ကြမ်းတုံးမရိုက်ခင် (နောက်ဆုံးသမန်းပြင်ချိန်) တွင်သာ ထည့်သွင်းရပါမယ်။ အဓိကသုံးစွဲသည့် တီစူပါ (ဖော့စ်ဖရပ်) နှင့် ပိုတက်ရှ် မြေဩဇာများသည် အပင်အမြစ်များရှိမည့် မြေလွှာအောက်ထဲသို့ ရောက်ရှိရန် လိုအပ်သောကြောင့် ကြမ်းတုံးမရိုက်မီ ကြဲပက်ပြီး မြေကြီးနှင့်သမအောင် ထွန်မွှေပေးရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကြမ်းတုံးရိုက်ပြီးမှ မြေပြင်ပေါ် ကြဲပက်ပါက မြေဩဇာဓာတ်များ မြေပေါ်တင်ကျန်ပြီး ရေနှင့်အတူ မျောပါဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် လေလွင့်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သဖြင့် မလိုလားအပ်သော ကုန်ကျစရိတ်များ ပိုမိုကုန်ကျနိုင်လို့ပါ။

ကွမ်းပင်များ အစိမ်းလိုက်ညှိုးသေပြီး ရေထဲတွင် ဘက်တီးရီးယားစိမ့်ထွက်ရည် (Ooze) တွေ့ရှိရခြင်းသည် ဘက်တီးရီးယားပင်ညှိုးရောဂါ (Bacterial Wilt) သေချာပေါက် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ ၅ ပင် ထပ်မံသေဆုံးခြင်းမှာ ဆေးမဖျန်းမီကတည်းက ပိုးဝင်ပြီးသားအပင်များ နေပူဒဏ်ကြောင့် ဆက်လက်ပြသခြင်းဖြစ်၍ ရောဂါမသက်သာသေးဟု ယူဆရပါမယ်။ အသုံးပြုခဲ့သော Copper Oxychloride + Kasugamycin ဆေးသည် အပင်တွင်း အစာရေကြောစနစ်ထဲသို့ စိမ့်ဝင်ရန် ၃ ရက်မှ ၅ ရက် ကြာမြင့်တတ်ပြီး အာနိသင်သက်တမ်းမှာ ၇ ရက်မှ ၁၀ ရက် ရှိသော်လည်း ဆေးဖျန်းပြီးနောက်တစ်နေ့ မိုးရွာသွန်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ဆေးရည်မျောပါကာ အာနိသင်လျော့ကျသွားခြင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ပင်ခြေမဲရာမှ အမြစ်မဲလာပြီး အရိုးတွင် အဖုများထွက်လာခြင်းမှာ အပင်က အသက်ဆက်ရန် အမြစ်သစ်ထုတ်ရန် ကြိုးစားနေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အစာရေကြောစည်းမဲနေခြင်းမှာ ဘက်တီးရီးယားပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ ယခုတစ်ကြိမ်တွင် ဆေးယဉ်ပါးမှုကို ကာကွယ်ရန် ဆေးအမျိုးအစား ပြောင်းလဲသင့်ပြီး၊ Oxolinic acid သို့မဟုတ် Bismerthiazole ကဲ့သို့သော ဘက်တီးရီးယားသီးသန့်ဆေးများကို ပြောင်းလဲ၍ အပင်ခြေနှင့် အပင်အပေါ်ပိုင်းစိုရွှဲအောင် ဖျန်းသည့်စနစ်ဖြင့် အလှည့်ကျ နှိမ်နင်းပေးရပါမယ်။ ပင်ခြေမဲတာ ပျောက်ပြီး အမြစ်မဲလာတာ၊ အရိုးမှာ အဖုလေးတွေထွက်လာတာ ဟာ အပင်က ရောဂါဒဏ်ကြောင့် အမြစ်မလိုက်နိုင်တော့ဘဲ ပင်စည်ကနေ အသက်ဆက်ဖို့ အမြစ်အုံအသစ် ထွက်ဖို့ ကြိုးစားနေတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမြစ်သစ်ထွက်စေဖို့ ရောဂါထိန်းချုပ်နိုင်ပြီးတာနဲ့ အမြစ်အားဆေး ဖျန်းပေးရပါမယ်။ အစိမ်းလိုက်ညှိုးနေတဲ့ အပင် ၅ ပင်ကို မြေကြီးဆွဲမနှုတ်ပါနဲ့ (အမြစ်ပြတ်ကျန်ပြီး ပိုးကျန်ခဲ့ပါလိမ့်မယ်)။ ဓားထက်ထက်ဖြင့် မြေအောက် ၃ လက်မခန့်ကနေ ကော်ပြားဖြင့် မြေကြီးအပါအဝင် တူးထုတ်ပြီး ခြံပြင်တွင် မီးရှို့ဖျက်ဆီးပါ။ ထိုကျင်းထဲကို ထုံးမှုန့် သို့မဟုတ် ပြာ ထည့်ပေးပါ။ ယနေ့ နေပူနေစဉ် သို့မဟုတ် မိုးစဲချိန်တွင် Oxolinic acid (သို့မဟုတ်) Bismerthiazol ကို အပင်ခြေစိုရွှဲအောင်ဖျန်းပေးပါ။ ၎င်းနောက် ၇ ရက်အကြာတွင် Copper Hydroxide ကို အလှည့်ကျ လဲလှယ်ဖျန်းပေးပါ။ ဘက်တီးရီးယားပိုးသည် ရေမှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သဖြင့်၊ စိုက်ခင်းထဲတွင် မိုးရေဝပ်ခြင်း လုံးဝမရှိစေရန် ရေနုတ်မြောင်းများ စနစ်တကျ ဖောက်ပေးပါ။ မေးခွန်းများတော့အဖြေလည်းနည်းနည်းများသွားပါတယ်ခင်ဗျာ၊