အပင်သက်တမ်း ၁၂ ရက်သားမှာ ပဲပုပ်ပင်အရွက်တွေ အဝါရောင်သန်းပြီး ပျက်စီးရခြင်းဟာ ၂၀ လီတာ ဆေးဖျန်းပုံးတစ်ပုံးကို သီးနှံပင်ဘေးကင်းရန် ၂၀-၃၀ စီစီထက် ပိုမိုပြီး ၄၀ စီစီအထိ အလွန်အကျွံ သုံးစွဲခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ဓာတုဆေးလောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်များပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပဲမျိုးစုံမှာ အဝါရောင်မိုစေ့ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ (Yellow Mosaic Virus) ကို သယ်ဆောင်တတ်တဲ့ ယင်ဖြူ (Whitefly) နဲ့ မွှားပင့်ကူ (Mites) တို့ ကျရောက်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကိုလည်း တောင်သူကိုယ်တိုင် စိုက်ခင်းထဲ ဆင်းပြီး အရွက်အောက်မျက်နှာပြင်တွေကို သေချာစွာ စစ်ဆေး ရပါမယ်။ လောလောဆယ် ဆေးလောင်တဲ့ဒဏ်ကနေ အပင်ပြန်လည်နာလန်ထူလာစေဖို့ အမိုင်နိုအက်ဆစ် (သို့) ပင်လယ်ရေမှော်ရည်(Seaweed Extract) ကဲ့သို့သော အရွက်ဖျန်းအားဆေးကို နှုန်းထားမှန်မှန်ဖြင့် ပက်ဖျန်းပေးသင့်ပြီး၊ တကယ်လို့ ယင်ဖြူနဲ့ မွှားပင့်ကူတွေ တွေ့ရှိခဲ့ရင်တော့ အေစီတာမီပရစ် (Acetamiprid)၊ အီမီဒါကလိုပရစ် (Imidacloprid) တမျိုးမျိုးကိုသတ်မှတ်ဆေးနှုန်းထားအတိုင်း တိကျစွာ စနစ်တကျ ပြန်လည်ပက်ဖျန်း နှိမ်နင်းပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

စပါးရွက်ညိုပြောက်ရှည်ရောဂါကျ‌ေနတာပါ။ဒီ‌ ရောဂါသည် Sphaerulina oryzina မှိုကြောင့်ဖြစ်ပြီး စပါး မှို့ကပ်ချိန်မှ အနှံထွက်ချိန်တွင် အဖြစ်များပါတယ်။ ကာကွယ်ရန် ပုလဲမြေသြဇာလျှော့ကျွေးပြီး ပိုတက်ရှ်မြေသြဇာကို မျှတစွာထည့်ရပါမယ်။ ရောဂါလက္ခဏာ ၅% ကျော်ပါက ပရိုပီကိုနာဇိုးလ်(Propiconazole) သို့မဟုတ် တက်ဗျူကိုနာဇိုးလ်+ ထရိုင်ဖလောက်စီစထရိုဘင် (Tebuconazole + Trifloxystrobin)ကဲ့သို့သော မှိုသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုးကို ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း စနစ်တကျပက်ဖျန်း နှိမ်နင်းရပါမယ်။အပင်မစိပ်လွန်း မများလွန်းစေရန် သတိပြုပြီး စိုက်ခင်းကို ရေသွင်းရေထုတ် ကောင်းမွန်အောင် စီမံထားရပါမယ်။ရောဂါကျရောက်ဖူးသော လယ်ကွက်ရှိ အပင်အကြွင်းအကျန်များနှင့် ရိုးပြတ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးပါ။ လယ်ကန်သင်းဘေးရှိ ပေါင်းမြက်များနှင့် စပါးရိုင်းပင်များကို အမြဲရှင်းလင်းပေးပါ။

မတ်ပဲခွံကို မြေကြီးထဲ ပြန်ထည့်၍ ဖုံးအုပ်ပေးခြင်းသည် စိုက်ပျိုးမည့် မြေဆီလွှာအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော သဘာဝမြေဩဇာ ဖြစ်စေပါတယ်။ မတ်ပဲခွံ ဆွေးမြည့်သွားသောအခါ မြေကြီးကို ပွစေပြီး လေဝင်လေထွက် ကောင်းမွန်ပါတယ်။ ၎င်းတွင် နိုက်ထရိုဂျင် (N) ဓာတ် ပိုမိုကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သော်လည်း အစေ့အဆန် အောင်မြင်ရန် လိုအပ်သော ဖော့စ်ဖရပ် (P) နှင့် ပိုတက်စီယမ် (K) ဓာတ်များမှာမူ ညီတူညီမျှ ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ လျော့နည်းနေတတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် NPK အချိုးအစား မျှတပြီး အပင်က ချက်ချင်းစုပ်ယူနိုင်စေရန် မတ်ပဲခွံကို နွားချေး၊ တီကောင်ချေး သို့မဟုတ် ဖော့စ်ဖရပ် (တီစူပါ) တို့နှင့် ရောစပ်ကာ မြေဆွေးအဖြစ် ဦးစွာဆွေးမြည့်အောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ ထည့်သွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းက အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

ပဲပင်သက် ၄၅ ရက်တွင် အောက်ခြေအစေ့ရွက်များ ဝါကြွေခြင်းသည် အရွက်စစ်များထွက်လာပြီးနောက် ဖြစ်လေ့ရှိသည့် သဘာဝဖြစ်စဉ် (ပုံမှန်) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ အပေါ်ဘက်က အရွက်စစ်များပါ လိုက်ဝါလာမှသာ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း၊ ရေဝပ်ခြင်းနှင့် ရောဂါကြောင့် ဖြစ်နိုင်သဖြင့် အရွက်စစ်များပါ ဝါ၊ မဝါ ကိုသာ အဓိကထား စစ်ဆေးပေးပါ။

စပါးသက်တမ်း (၃၀) ရက်တွင် ပုလဲ (နိုက်ထရိုဂျင်) ကို မြေကျွေးပြီးနောက် ဈေးကြီးသော P (ဖော့စဖိတ်) နှင့် K (ပိုတက်စီယမ်) ဓာတ်မြေဩဇာများနေရာတွင် ရွက်ဖျန်းအားဆေးကို အပြည့်အဝ အစားထိုးသုံးစွဲရန် မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စပါးပင် ကြီးထွားအထွက်တိုးရန် P နှင့် K ဓာတ်ကို မြေကြီးထဲမှ အမြစ်မှတစ်ဆင့် ပမာဏအမြောက်အမြား စုပ်ယူရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရွက်ဖျန်းဆေးများသည် အပင်အတွက် အားဖြည့်အာဟာရ ပမာဏအနည်းငယ်ကိုသာ လျင်မြန်စွာ ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစေရန်အတွက် မြေပြင်ချိန်တွင် ကောက်ရိုးပြန်ထည့်ခြင်း၊ သဘာဝမြေဩဇာသုံးခြင်းတို့ဖြင့် ဓာတ်မြေဩဇာလိုအပ်ချက်ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး၊ စပါးပင်ပွားချိန်နှင့် မှို့ကပ်ချိန်များတွင် P နှင့် K ပါဝင်မှုများသော ရွက်ဖျန်းဆေးများကို အချိန်ကိုက် တွဲဖက်ပက်ဖျန်းပေးခြင်းဖြင့် အိတ်စိုက်စရိတ်ကို အကောင်းဆုံး ထိန်းညှိနိုင်ပါလိမ့်မယ်။Pနှင့်Kကို လုံးဝမကျွေးတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ သဘာ‌ဝမြေဩဇာနှင့် သေချာနှပ်ပြီးပမာဏကိုတော့ လျှော့သုံးစွဲကြည့်လို့ရပါတယ်၊ ကျန်တာကိုတော့ရွက်ဖျန်းအားဆေးဖြင့်ထိန်းကြည့်ရမှာပေါ့

ရောဂါက စပါးဘက်တီးရီးယားရွက်ခြောက်ရောဂါကျနေတာပါ။ဒီရောဂါကာကွယ်ရန် ယူရီးယားမြေဩဇာ ကျွေးခြင်းကို ချက်ချင်းရပ်ဆိုင်းပြီး လယ်ကွင်းထဲတွင် ရေသွင်းရေထုတ် ပြုလုပ်ပေးပါ။ ပုံထဲတွင် တွေ့ရသော ပိုးအနီကောင်သည် ဖျက်ပိုးများကို နှိမ်နင်းပေးသည့် အကျိုးပြု 'မိတ်ဆွေပိုး' (Ladybird Beetle) ဖြစ်သဖြင့် ၎င်းတို့ကို မသေစေရန် ပြင်းထန်သော ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။ ရောဂါပြင်းထန်ပြီး မဖြစ်မနေ ဆေးဖျန်းရမည်ဆိုပါက စပါးပွင့်ချိန် (မနက်ပိုင်း) ကို ရှောင်ပြီး ညနေခင်းအေးချိန်တွင်သာ စပါးပင်ခြေကို ဦးတည်၍ ဖျန်းပေးနိုင်သော်လည်း စီးပွားရေးတွက်ခြေကို ချင့်ချိန်သင့်ပါတယ်။ရောဂါကျရောက်မှု ၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်ဆိုလျှင် ဆေးမဖျန်း လည်းရပါတယ်။ရောဂါပြင်းထန်ပြီး ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှသာ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် စပါးအထွက်နှုန်း ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေကို နှိုင်းယှဉ်ကာ ပန်းပွင့်ချိန်ရှောင်၍ ဆေးဖျန်းရန် ဆုံးဖြတ်ပါ။အသုံးပြုရမည့်ဆေး - Oxolinic acid, Copper oxychloride, Copper hydroxide, Bismerthiazole, Kasugamycin တမျိုးမျိုး ဘက်တီးရီးယားရောဂါဖြစ်တာကြောင့် ကူးစက်မှုအရမ်းမြန်ပါတယ်၊ရိတ်သိမ်းချိန် ဝေး နေခြင်းနှင့် ရောဂါကျရောက်မှုဆိုးရွားနေပါကဆေးတစ်ကြိမ်ဖျန်းရန်တော့တိုက်တွန်းလိုပါတယ်ခင်ဗျာ

ရွက်ဖျား၊ရွက်နုတွေ ဝါဖျော့တာက၊ ဆာလ်ဖာချို့တဲ့လို့ပါ။Nနဲ့Sနဲ့ အတွဲလိုက် လိုအပ်နေတယ်လို့ယူဆပါတယ်။

အမြစ်ကိုနုတ်ကြည့်မှသိမှာပါ။ အမြစ်တွေ မဖြူပဲ၊နီသလား၊မဲသလား။ ရွက်ဖုံးတွေ ခြောက်နေလား ကြည့်ပါ။ အပေါ်ယံအမြင်နဲ့ မှန်းပြောလို့မရပါဘူးဗျ။ ပိုးကြောင့်ဆိုရင်တော့၊ဘာပိုးရှိလဲ ဆိုတာ ပုံရိုက်ရင်းကြည့်ခဲ့ရမှာပါ။

စပါးရွက်များ အကွက်လိုက် ခြောက်ပြီး သေကုန်ခြင်းသည် ဂုတ်ကျိုးမှိုရောဂါ၊ ဘက်တီးရီးယား ရွက်ခြောက်ရောဂါ၊ ပိုတက်စီယမ် ဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြုတ်ပိုး (ဖြုတ်ညို) များ အပင်ခြေတွင် စုပ်စားခြင်း (Hopper burn) ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ တိကျသော အကြောင်းရင်းနှင့် အထိရောက်ဆုံး ကုသနည်း (မှိုသတ်ဆေး သို့မဟုတ် ပိုးသတ်ဆေးညွှန်း) ကို သိရှိနိုင်ရန် စပါးခင်း၏ အဝေးမြင်ကွင်းပုံ၊ အရွက်နာနေသည့် အနီးကပ်ပုံနှင့် အပင်ခြေပုံတို့ကို သေချာစွာ ရိုက်ကူးပြီး ပို့စ်အသစ်တင်ကာ ထပ်မံမေးမြန်းပေးပါရန် အကြံပြုပါတယ်ခင်ဗျာ

ကျေးဇူအများကြီးတင်ပါတယ်ဗျာ

ငရုတ်ခင်းမှာ ကျရောက်တတ်တဲ့ လှေးပိုး၊ ပျပိုးနဲ့ ယင်ဖြူလို စုပ်စားပိုးတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါတွေကို သယ်ဆောင်လာတတ်လို့ အမြန်ဆုံး နှိမ်နင်းဖို့ လိုပါတယ်။ ပိုးမွှားတွေ ဆေးယဉ်ပါးမှု မဖြစ်စေဖို့အတွက် စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် တောင်သူအများစုကတော့အပင်ထဲထိ စိမ့်ဝင်တဲ့ ပင်လုံးပြန့်ဆေးနဲ့ ထိသေဆေးကို တွဲဖက်ပြီး ဆေးအမျိုးအစား အလှည့်ကျ ပြောင်းလဲပက်ဖျန်းသုံးစွဲလေ့ရှိတယ်။ ဓာတုဆေးများအနေနဲ့ အီမီဒါကလိုပရစ် (Imidacloprid) သို့မဟုတ် ဖစ်ပရိုနေး (Fipronil) တို့ကို သုံးစွဲလေ့ရှိပြီး၊ သဘာဝနည်းလမ်းအနေနဲ့ တမာဆီကို ရေ၊ ဆပ်ပြာရည်တို့နဲ့ ရောစပ်ဖျန်းပေးလေ့ရှိတယ်။ စုပ်စားပိုးတွေဟာ ညဘက်မှာ ပိုမိုလှုပ်ရှားတာကြောင့် ဆေးကို ညနေခင်းအချိန်မှာ ဖျန်းပေးခြင်းကို အထိရောက်ဆုံး သုံးစွဲလေ့ရှိတယ်။

၃ လက်မ ရေတွင်းမှာ ၃ လက်မပိုက်ကို တိုက်ရိုက်ထည့်ပြီး ရေစုပ်ယူဖို့ ကြိုးစားခြင်းက နည်းပညာအရ မသင့်တော်ပါဘူး။ တွင်းနံရံနဲ့ ပိုက်ကြားမှာ နေရာလွတ် မရှိသလောက် ကျဉ်းမြောင်းသွားတဲ့အတွက် ပွတ်တိုက်မှုအား လွန်ကဲပြီး ရေထွက်အား နည်းသွားနိုင်သလို၊ ပန့်ထဲ လေခိုပြီး စက်ဝန်ပိပျက်စီးလွယ်ပါတယ်။ ရေထွက်နှုန်း အကောင်းဆုံးဖြစ်စေဖို့ "၁ ဆိုဒ်လျှော့နည်းလမ်း" ကို သုံးသင့်ပြီး၊ ၃ လက်မတွင်းထဲကို ၂ လက်မခွဲ ဒါမှမဟုတ် ၂ လက်မ ရေစုပ်ပိုက်ကိုသာ ထည့်သွင်းအသုံးပြုသင့်ပါတယ်။ ရေမော်တာအပေါ်ရောက်မှ စိုက်ခင်းထဲသွင်းဖို့ ၃ လက်မပိုက် ပြောင်းလဲအသုံးပြုတာက ပိုမိုအဆင်ပြေပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာမြို့နယ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ လတ်တလော ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအရ ကျောက်ဖရုံသီး တစ်လုံးလျှင် ၅,၀၀၀ ကျပ်မှ ၈,၀၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင် ရှိနေပါသည်။ မုံရွာမြို့ပေါ်ရှိ ဈေးကွက်အတွင်း သာမန်အလတ်စားအလုံးများမှာ ၅,၀၀၀ ကျပ်ခန့်ရှိပြီး၊ အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော အလုံးကြီး/ရှယ်အမျိုးအစားများမှာ ၈,၀၀၀ ကျပ်အထိ အရောင်းအဝယ် ဖြစ်နေပါတယ်။ ရာသီဥတုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခြေအနေများကြောင့် ဒေသတွင်း လက်လီ/လက်ကားဈေး အနည်းငယ် အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။