သီးလှည့်စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် ရေရှည်အကျိုးအမြတ်ရယူနည်း

ဆန်းသစ်သော စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာများနှင့် ခေတ်မီဓာတ်မြေဩဇာများ မပေါ်ပေါက်ခင် လွန်ခဲ့သော ရောမခေတ်ကတည်းက လယ်သမားကြီးများသည် မိမိတို့၏ စိုက်ကွင်းများတွင် သီးနှံတစ်မျိုးတည်းကို ဆက်တိုက်မစိုက်ဘဲ အလှည့်ကျ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးသည့် “သီးနှံသီးလှည့်စိုက်ပျိုးခြင်း” (Crop Rotation) နည်းလမ်းကို အောင်မြင်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်များက ဤနည်းလမ်းသည် အဘယ်ကြောင့် ယနေ့တိုင် အစွမ်းထက်နေရသနည်းဟူသော အဖြေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် သုတေသနအသစ်တစ်ခုအရ သီးနှံပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးခြင်းသည် မြေဆီလွှာအောက်ရှိ မျက်စိဖြင့်မမြင်ရသော မိုက်ခရိုဇီဝရုပ်ခေါ် အဏုဇီဝပိုးမွားများ(Microbes) ကမ္ဘာကြီးကို လုံးဝပြောင်းလဲပစ်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်းသက်သေပြလိုက်သည်။

 ၁။ သီးနှံတစ်မျိုးတည်း စိုက်ခြင်းနှင့် သီလှည့်စိုက်ခြင်း၏ ကွာခြားချက်

တောင်သူအများစုသည် စျေးကွက်ဝင်သီးနှံ (သို့မဟုတ်) မိမိတို့ ကျွမ်းကျင်ရာ သီးနှံတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စိုက်ကွင်းတစ်ခုတည်း၌ နှစ်စဉ်ဆက်တိုက် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းကို “သီးနှံတစ်မျိုးတည်း စိုက်ပျိုးခြင်း” (Monoculture) ဟု ခေါ်သည်။သီးနှံတစ်မျိုးတည်းကိုပဲ ဆက်တိုက်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် မြေဆီလွှာကို တစ်ဖက်သတ် ဆုတ်ယုတ်စေသည်။ အပင်အမြစ်များက ၎င်းတို့လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်ကိုသာ အမြဲစုပ်ယူသဖြင့် အချို့သော အာဟာရဓာတ်များ ပြတ်လပ်သွားတတ်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသီးနှံကို ဖျက်ဆီးမည့် ပိုးမွှားနှင့် မှိုရောဂါများက မြေဆီလွှာထဲတွင် အမြဲခိုအောင်းပွားများခွင့် ရရှိသွားသည်။ သီးနှံအမျိုးအစား ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးလိုက်သည့်အခါ မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ အဏုဇီဝပိုးမွားများ(Microbes)၏ စကြဝဠာကြီးတစ်ခုလုံးကို နှိုးဆွ (re-set) ပေးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်။ ၎င်းအဏုဇီဝပိုးမွားများက အပင်ကို အာဟာရစုပ်ယူမှု ပိုကောင်းစေရန် ကူညီပေးခြင်း၊ ကြီးထွားမှုကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းနှင့် ရောဂါပိုးမွှားများရန်မှ သဘာဝအတိုင်း ကာကွယ်ပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပေးသည်။

၂။ သိပ္ပံနည်းကျ စမ်းသပ်ချက်က ဘာကိုပြောသလဲ

သိပ္ပံပညာရှင်များသည် စိုက်ကွင်းတစ်ခုမှ မြေဆီလွှာကို ရယူပြီး ဂျုံ၊ အုတ်ဂျုံ နှင့် ပဲပင်ဟူ၍ သီးနှံ ၃ မျိုးကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။

(၁) ဂျုံပင် စိုက်ပျိုးသည့်အခါ မြေဆီလွှာထဲတွင် ထူးခြားသော အပြောင်းအလဲ မရှိဘဲ ဘက်တီးရီးယားအုပ်စုများသာ အများစု ရှိနေခဲ့သည်။

(၂) အုတ်ဂျုံနှင့် ပဲပင် စိုက်ပျိုးသည့်အခါ မြေဆီလွှာထဲတွင် ပရိုတိုဇိုအာ (Protozoa) နှင့် နီမတုတ်သန်ကောင် (Nematodes) ကဲ့သို့သော အကျိုးပြု ဇီဝရုပ်များ အကြီးအကျယ် တိုးပွားလာသည်။

(၃) ပဲပင် စိုက်ပျိုးသည့်အခါ အထူးခြားဆုံးအချက်မှာ ပဲပင်စိုက်ထားသော မြေဆီလွှာတွင် အပင်အတွက် အလွန်အကျိုးပြုသည့် မှို (Fungi) ဓာတ်များ အလွန်အမင်း တိုးပွားလာခြင်းဖြစ်သည်။

စိုက်ပျိုးပြီး ၄ ပတ် (တစ်လ) အကြာမှာပင် ဂျုံစိုက်သောမြေတွင် အကျိုးပြုဇီဝရုပ် (Eukaryotes) ၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိသော်လည်း၊ ပဲနှင့် အုတ်ဂျုံစိုက်သော မြေတွင်မူ ၁၂ မှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ (၄ ဆခန့်) အထိ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ လနှင့်ချီ၍ စိုက်ပျိုးရသော တောင်သူတို့၏ လက်တွေ့စိုက်ကွင်းများတွင်မူ ယခုထက် ပိုမိုများပြားသော အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။

 ၃။ အကျိုးပြု အဏုဇီဝပိုးမွားများက တောင်သူများကို ဘယ်လိုကူညီသလဲ

မြေဆီလွှာကျန်းမာဖို့ဆိုလျှင် ဓာတ်မြေဩဇာ ကျွေးရုံဖြင့် မလုံလောက်ပါ။ မြေဆီလွှာထဲတွင် သက်ရှိဇီဝရုပ်များ လှုပ်ရှားနေမှသာ အပင်က အာဟာရကို အပြည့်အဝ စုပ်ယူနိုင်သည်။ ပဲပင်များသည် လေထုထဲတွင်ရှိသော နိုက်ထရိုဂျင် (နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်မြေဩဇာ) ကို ဖမ်းယူပြီး မြေဆီလွှာထဲသို့ ထည့်သွင်းပေးနိုင်သည်။ ပဲပင်စိုက်ပြီးနောက် အခြားသီးနှံပြောင်းစိုက်ပါက ထိုသီးနှံသည် ပဲပင်ချန်ထားခဲ့သော သဘာဝမြေဩဇာကို အခမဲ့ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ အကျိုးပြု အဏုဇီဝပိုးမွားများ(Microbes) (ဥပမာ- မှိုနှင့် ဘက်တီးရီးယားကောင်းများ) များပြားနေသော မြေဆီလွှာတွင် အပင်ကို ဖျက်ဆီးမည့် မှိုဆိုးနှင့် ဘက်တီးရီးယားဆိုးများ ရှင်သန်ရန် နေရာမရှိတော့သဖြင့် အမြစ်ပုပ်နာ၊ အမြစ်ဆွေး ကဲ့သို့သော ရောဂါများ ဖြစ်ပွားမှုကို သဘာဝအတိုင်း ထိန်းချုပ်ပေးသည်။

၄။ တောင်သူကြီးများအတွက် လက်တွေ့အသုံးချရန် အကြံပြုချက်များ

(၁) မျိုးစေ့လူးနယ်စိုက်ပျိုးခြင်းထက် သီးလှည့်စိုက်ပျိုးခြင်းက ပိုထိရောက်သည်။ မျိုးစေ့များကို အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားများနှင့် လူးနယ်ပြီး စိုက်ပျိုးသည့် နည်းလမ်းများ ရှိသော်လည်း၊ ယင်းသည် သီးနှံပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးခြင်းကဲ့သို့ သဘာဝအတိုင်း စုံလင်ထူထပ်သော အဏုဇီဝပိုးမွားများ(Microbes)ကို မပေးစွမ်းနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် သီးနှံသီးလှည့်စိုက်ပျိုးခြင်းကို မပျက်မကွက် လုပ်ဆောင်သင့်သည်။

(၂) ပဲမျိုးစုံကို ကြားညှပ် (သို့မဟုတ်) အလှည့်ကျစိုက်ပါ။ မိမိတို့၏ အဓိက သီးနှံ (ဥပမာ- စပါး၊ ပြောင်း၊ ဂျုံ) များ စိုက်ပျိုးပြီးနောက် (သို့မဟုတ်) ကြားကာလတွင် မြေပဲ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲစင်းငုံ စသည့် ပဲမျိုးစုံကို အလှည့်ကျ ထည့်သွင်းစိုက်ပျိုးပါ။ ယင်းက မြေဆီလွှာကို "အသစ်ပြန်စ" (Re-set) ပေးပါလိမ့်မည်။

(၃) နည်းစနစ်နှင့် မျိုးစေ့ ပေါင်းစပ်ပါ။ အထွက်နှုန်းကောင်းမည့် ရေ၊ မြေဒေသနှင့် ကိုက်ညီသည့် "အကောင်းဆုံးမျိုးစေ့" ကို ရွေးချယ်ရုံတင်မကဘဲ မြေဆီလွှာကို ကာကွယ်ပေးမည့် "အကောင်းဆုံး စိုက်ပျိုးရေးစနစ်" (သီးနှံသီးလှည့်စိုက်ပျိုးခြင်း) ကိုပါ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုမှသာ သီးနှံ၏ အထွက်နှုန်း အလားအလာကို အပြည့်အဝ ခံစားရရှိမည်ဖြစ်သည်။

အနှစ်ချုပ်ရသော် မြေဆီလွှာသည် သေနေသော အရာဝတ္ထုမဟုတ်ဘဲ သက်ရှိများစွာ မှီတင်းနေထိုင်ရာ အိမ်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။

သီးနှံများကို စနစ်တကျ လှည့်လည်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ အကျိုးပြုဇီဝရုပ်များကို ကျွေးမွေးပြုစုစောင့်ရှောက်ရာ ရောက်ပါသည်။

သိပ္ပံပညာရှင်များသည် နောင်အနာဂတ်တွင် ပဲပင်ကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်နိုက်ထရိုဂျင်ဖမ်းယူနိုင်မည့် နှံစားသီးနှံမျိုးစိတ်သစ်များကို မျိုးဗီဇပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြပြီ ဖြစ်သည်။

သို့သော် လက်ရှိအချိန်တွင် တောင်သူကြီးများအနေဖြင့် မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်သော စိုက်ကွင်းများ ရေရှည်တည်တံ့ပြီး ဓာတ်မြေဩဇာစရိတ် သက်သာစွာဖြင့် အထွက်နှုန်းတိုးတက်စေရန် “သီးနှံသီးလှည့်စိုက်ပျိုးခြင်း” နည်းစနစ်ကို အလေးအနက်ထား ကျင့်သုံးကြပါရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်ပါသည်။

ဆောင်းပါးရှင်ဆရာမှ အစိမ်းရောင်လမ်းဆော့ဝဲသို့ ပေးပို့ထားသော အစိမ်းရောင်လမ်း၏ မူပိုင်ဆောင်းပါးဖြစ်သဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ သတင်းများ ကူးယူဖော်ပြလိုပါက “အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်ဟု” ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။