Summer Heat Stress & It's Management in Poultry

ကြက်မျိုးနွယ်ဝင်များ အပူဒဏ်မှ ကျော်လွှားနိုင်ကြပါစေ

နှစ်သက်သလို သုံးနိုင်ပါတယ် ၊ ကြက်များ မြန်မြန် အပူဒဏ်မှ သက်သာ နိုင်ပါစေ

အခြားအကြံပြုချက်များ •Vitamin K: ကြက်နှုတ်သီးဖြတ်ချိန်နဲ့ သွေးဝမ်းရောဂါဆိုးဝါးချိန်တွေမှာ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ •Toxin Binders: စိုစွတ်တဲ့နွေရာသီမှာ အစာထဲမှာ မှိုဆိပ်ဖြစ်ပေါ်မှု မြန်ဆန်တာကြောင့် မှိုဆိပ်ဖြေဆေးတွေကို အညွှန်းအတိုင်း အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းအသုံးပြုပါ။ •ကြက်သောက်ရေ သန့်ရှင်းရေး: အချိန်အပိုင်းအခြားအလိုက် ရေစဉ်နဲ့ ရေပိုက်လိုင်းတွေကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ။ •အခင်းသန့်ရှင်းရေး: အခင်းစိုစွတ်မှုမရှိအောင် Conditioner တွေ အသုံးပြုပြီး အမြဲခြောက်သွေ့အောင်ထားပါ။ •ကာကွယ်ဆေးပေးခြင်း: ကာကွယ်ဆေးထားသိုမှု၊ သယ်ဆောင်မှုနဲ့ တိုက်ကျွေးတဲ့ရေ အေးမြစေဖို့ အထူးဂရုပြုပါ။ ကာကွယ်ဆေးပြုလုပ်ခြင်းကို အေးမြတဲ့အချိန် (နံနက်စောစော/ညပိုင်း) မှာ ပြုလုပ်ပါ။ •ခုခံအားလှုံ့ဆော်သော ဆေးဝါးများ: ကာကွယ်ဆေးပေးပြီး ၃ ရက်ဆက်တိုက် Vitamin A, D3, E နဲ့ C ပါဝင်တဲ့ ဆေးဝါးတွေကို တိုက်ကျွေးပါ။

နွေရာသီအစာစပ်ပုံ (Formula) •အာဟာရဓာတ်ပြည့်ဝစေခြင်း နွေရာသီမှာ အစာစားနှုန်းလျော့နည်းတဲ့အတွက် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ ပြည့်ဝစွာရရှိစေဖို့ အစာဖော်မြူလာမှာ ဗီတာမင်နဲ့ ဓာတ်သတ္တုတွေရဲ့ သိပ်သည်းဆကို ပိုမိုထည့်သွင်းပေးပါ။ •Protein ရွေးချယ်မှု: Crude Protein % ကို မတိုးမြှင့်သင့်ဘဲ သီးနှံမှရတဲ့ Protein (ဥပမာ- ပဲပုပ်၊ နေကြာဖတ်) ကိုသာ အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။ ဒါက ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အပူထုတ်လုပ်မှုကို လျော့ကျစေပါတယ်။ •အဆီ (Fats): အဆီကို အစာထဲမှာ 2-3% အထိ တိုးမြှင့်ထည့်သွင်းနိုင်ပါတယ်။ အဆီဟာ heat increment value အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုမိုအေးမြစေပါတယ်။ •Vitamin C: အပူဒဏ်ခံနေရချိန်မှာ Vitamin C လိုအပ်ချက်များပြားတဲ့အတွက် နွေရာသီမှာ Vitamin C ထည့်သွင်းကျွေးမွေးရပါမယ်။ •Sodium Bicarbonate (ဆားဆော်ဒါ): ရေသောက်နှုန်းမြင့်မားစေပြီး Systemic Acidosis ကို လျော့ကျစေပါတယ်။ အစာနဲ့ ရေနှစ်မျိုးလုံးမှာ ထည့်သွင်းနိုင်ပါတယ်။ •Betain (Osmolyte): ခန္ဓာကိုယ်တွင်း Water Balance ကို ထိန်းသိမ်းပေးပါတယ်။ •Anti-oxidant: Vitamin E နဲ့ Vitamin C တို့လို Anti-oxidant တွေဟာ အပူဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ Free Radicals တွေကို ဖမ်းစားဖျက်ဆီးပေးနိုင်ပါတယ်။

အပူဒဏ်ကာကွယ်ဆေးနှင့် ကုသဆေးများ: Electrolytes, Amino Acids, Probiotics နှင့် Vitamin C တို့ ပါဝင်တဲ့ ဆေးဝါးတွေကို အသုံးပြုပြီး ကာကွယ်ကုသပါ။ •Supportive Care: Eucalyptus Oil, Menthol နှင့် Emulsifiers ပါဝင်တဲ့ ဆေးမျိုးတွေကို အသုံးပြုပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေနဲ့ အပူဒဏ်ကို သက်သာစေနိုင်ပါတယ်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis) အပူဒဏ်ခံစားရမှုမှာ ဆဲလ်တွင်း Calcium Concentration မြင့်တက်မှုကြောင့် Creatinine Kinase အင်ဇိုင်းကို ဆဲလ်တွင်းမှ Plasma ထဲသို့ ထုတ်လွှတ်မှု မြင့်တက်လေ့ရှိပါတယ်။ Plasma ထဲမှာ Creatinine Kinase မြင့်တက်ခြင်းဟာ အပူဒဏ်ခံစားရမှုကို ပြသခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

A) ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများဆီသို့ သွေးထောက်ပံ့မှု လျော့ကျခြင်း ၊ •အစာခြေဖျက်မှု မကောင်းခြင်းကြောင့် ကြီးထွားနှုန်းနှေးခြင်း နှင့် FCR (အစာမှ ဥ/အသား ဖြစ်နှုန်း အချိုး) မြင့်တက်ခြင်း၊ •အူလမ်းကြောင်းရောင်ယမ်းခြင်းနှင့် ဘက်တီးရီးယား ပေါက်ဖွားမှု ပိုမိုလာခြင်းကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် လျော့ကျခြင်း၊ B) ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အက်ဆစ်-ဘေ့စ် မျှခြေ မရှိခြင်း•ပါးစပ်ဟပြီး အသက်ရှူနှုန်းမြန်ခြင်း (Panting) ကြောင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (CO2) ဆုံးရှုံးပြီး သွေးတွင်း pH မြင့်တက်ကာ Alkalosis ဖြစ်စေပါတယ်။•နောက်ပိုင်းမှာ ကျောက်ကပ်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကြောင့် Systemic Acidosis ဖြစ်ပေါ်လာပြီး Acid Shock နဲ့ သေဆုံးနိုင်ပါတယ်။ •ကာကွယ်ရန်: အစာထဲတွင် Ammonium Chloride ( 0.3 – 1% ) ၊ Sodium Bicarbonate ( 1 - 2 % ) ၊ Sodium chloride (အိမ်သုံးဆား) 0.25% ( 2.5 Kg/Ton of Feed )ထည့်သွင်းပေးနိုင်ပါတယ်။ C) ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ရေဓာတ် မညီမျှမှု •အပူဒဏ်ခံနေရချိန်မှာ ဆီးနဲ့ အသက်ရှူနှုန်းမြန်မှုကြောင့် ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးမှု 60% ထက် ပိုမိုများပြားပါတယ်။ •Dehydration ဖြစ်စေပြီး သွေးပမာဏ လျော့ကျကာ Blood Pressure ကျစေပါတယ်။ •ရေပိုသောက်ပေမယ့် Electrolytes နဲ့ Organic Osmolytes (Betain, Sorbitol, Inositol) များ ဆုံးရှုံးမှုကြောင့် ဆဲလ်တွေမှာ ရေထိန်းထားနိုင်မှု လျော့ကျပြီး ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် ထပ်မံမြင့်တက်စေပါတယ်။ •ကာကွယ်ရန်: အစာထဲတွင် Betain (Osmolytes) နှင့် Electrolytes (Betamint) ထည့်သွင်းကျွေးခြင်းဖြင့် Water Balance ကို ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်ပါတယ်။ D) ခုခံအား ဖိနှိပ်ခြင်း •ပူပြင်းတဲ့ရာသီဥတုမှာ Adrenals မှ Corticosteroid ထွက်ရှိပြီး Plasma Vitamin C ကို လျော့ကျစေတာကြောင့် Lymphocyte Count နည်းစေပြီး ခုခံအားကျဆင်းစေပါတယ်။

ကြက်တွေရဲ့ ပထမဆုံးတုံ့ပြန်မှုများ အပူဒဏ်ခံစားရတဲ့အခါ ကြက်တွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်ကို ထိန်းညှိဖို့အတွက် အောက်ပါတုံ့ပြန်မှုတွေကို ပြသတတ်ပါတယ်။ 1.သွေးလှည့်ပတ်မှု မြင့်တက်ခြင်း: အရေပြားနှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအပေါ်ပိုင်းသို့ သွေးစီးဆင်းမှု ၂ ဆမှ ၄ ဆအထိ ပိုမိုမြင့်တက်လာပါတယ်။ 2.အသက်ရှူနှုန်းမြန်ခြင်း (Panting): ပါးစပ်ဟပြီး အသက်ရှူနှုန်းနဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်း မြန်ဆန်လာပါတယ်။ 3.ရေသောက်နှုန်း မြင့်တက်ခြင်း: ပုံမှန်ထက် ၁.၂ ဆမှ ၃.၂ ဆအထိ ရေသောက်နှုန်း များလာပါတယ်။ 4.လဲလျောင်းနေထိုင်ခြင်း: ခန္ဓာကိုယ်ကို အခင်းပေါ်မှာ ဆန့်တန်းလဲလျောင်းပြီး ရေခွက်အနီးမှာ နေလေ့ရှိပါတယ်။

အပူဒဏ်ဆိုတာဘာလဲ? ကြက်တွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန် 18-24°C (65-75°F) အတွင်းမှာ အသက်သာဆုံးနေထိုင်နိုင်ပြီး ဒါကို Zone of Thermoneutrality လို့ခေါ်ပါတယ်။ ဒီအပူချိန်ထက် ကျော်လွန်လာတာနဲ့အမျှ ကြက်တွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ အပူဒဏ်ကို စတင်ခံစားရပါတယ်။ အပူဒဏ်ရဲ့ဆိုးကျိုးများနွေရာသီအပူဒဏ်ဟာ ကြက်တွေရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ ထုတ်လုပ်မှုအပေါ် ဆိုးရွားစွာ သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။ •အသားတိုးနှုန်းနှင့် FCR ကျဆင်းခြင်း •ကြက်ဥထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဥခွံအရည်အသွေး ထိခိုက်ခြင်း •ဥဖောက်စက်ပေါက်နှုန်း လျော့ကျခြင်း •သေဆုံးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်း •ခုခံအားကျဆင်းခြင်း •ရောဂါကျရောက်နိုင်ခြေ ပိုများလာခြင်း

နေ့စဉ်စီမံဆောင်ရွက်မှုများ •အစာကျွေးချိန်: နံနက် 9:30 မှ ညနေ 4:30 အတွင်း အစာလုံးဝမကျွေးပါနဲ့။ အပူဆုံးအချိန် (ညနေ 2:00 – 3:00) ကိုရှောင်ပြီး ညဘက်အေးချိန်မှာ အစာကျွေးပါ။

ရေစနစ်ကာကွယ်ခြင်း: ရေစဉ် (Overhead tank) နဲ့ ရေပိုက်လိုင်းတွေကို နေပူမထိုးအောင် ကောင်းစွာ ဖုံးအုပ်စီမံပါ။ .ကြက်သောက်ရေ ပိုက်လိုင်းများတွင်းရှိ ရေချိုးများတွင် Bacteria များပေါက်ပွား မှု မှ ကာကွယ်ရန် ရေပိုက်လိုင်း ကို ပုံမှန် ( Mechanical / Chemical Flush ) သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ပါ။

ရေအေးပေးခြင်း: ကြက်သောက်ရေကို အေးမြသော (10-12°C) အပူချိန်မှာ အမြဲရရှိနိုင်စေပြီး ရေသောက်ရန်နေရာကိုလည်း နှစ်ဆပေးထားပါ။

အအေးပေးစနစ်များ: အပူဒဏ်ပြင်းထန်ချိန်မှာ အငွေ့ပျံအအေးပေးစနစ် (Evaporative Cooling)၊ ရေပန်း (Sprinklers)၊ ရေမွှားပန်းများ (Foggers) နဲ့ အခင်းအအေးပေးခြင်း (Pad-Cooling) စနစ်တွေကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

အကြံပြုချက် ကတော့ Screenshot ရိုက်ထားတာ ကိုတင်ခွင့်ပြုရင် ပိုမိုပြီး လွယ်ကူထိရောက်မှာပါ

ကြက်ရဲ့ Stocking Density ( ၁ စတုရန်း မီတာမှာထားတဲ့ ကြက်ကောင်ရေ ကို လျှော့ချ ရမှာ ဖြစ်ပြီး Drinker အရေ အတွက်လည်း တိုးပေးရ မှာပါ

အဲဒီ Bacteria တွေ ခိုအောက်းနေတဲ့ ရေချိုးတွေ ကို ပုံမှန် ( Mechanical Flush - ခရုပါတ် ပုံ ပါသော Brush ဖြင့် ပိုက်လိုင်းတွင်း ထိုးသွင်း သန့်ရှင်းခြင်း ) ၊ ကြက်များအိပ်ချိန်တွင် Chemical - အက်စစ်ပျော့ ကို ပိုက်လိုက်း အတွင်း ထည့်သွင်းထားပြီး မနက် ကြက်ရေ မသော်ခင် Mechanical Flush လုပ်ခြင်းဖြင့် Bio Film များ ကို ပုံမှန် သန့်ရှင်းရေး လုးပ်ရန် လိုအပ်ပါတယ်

ကြက်သောက်ရေ ပိုက် လိုင်းတွေမှာ ‌တွေ့ရှိရတဲ့ ရေချိုး ( Microfilm ) တွေမှာ Bacteria တွေ ပိုမို ခိုအောင်း နိုင်ပါတယ်၊

ဒီနေရာမှာ နွေရာသီ မှာ မြေ အောက်ရေ နိမ့်ကျ လာခြင်းကြောင့် ကြက်ခြံသုံးရေ မှာ Bacteria ပါဝက်မှု များပြားနေတာ ကို တွေ့ ရတတ်ပါတယ်

ကြက်သောက်ရေ စီမံ ခန့် ခွဲ မှု အလွန် အရေးကြီးပါတယ် ၊ Overhead Tank ကနေ ဆင်းလာတဲ့ ပိုက်လိုင်း အားလုံး ကို မြေပြင် မှာ မြှုပ် ထားမဲ့ အစား ( Mechanical Flush - အဆုံးသတ်မှာ ဖွင့် ထုတ် ပေးခြင်း ) ဖြင့် သောက်ရေလိုင်း မှာ ရှိတဲ့ အပူချိန် ကို ချက်ချင်း လျှော့ချ နိုင်ပါတယ်

ကြက် ရေသောက်ရန် နေရာ ပို မိုပေးနိုင်ပါတယ် ၊ Drinker တွေ တိုးပေးခြင်း

ရေအေးအေးပေး၊ အစာကျွေးချိန်ရွှေ့၊ လေတိုးအောင်လုပ်ပြီး၊ အပူဆုံးအချိန်မှာ အနှောက်အယှက်မပေးဘဲ ထားပါ

1) ကြက်ခြံ တည်ဆောက်စဉ် ကစပြီး လေဝင်လေထွက် ကောင်းမွန်ပြီး ၊ ခြံ 2 ခု ကြားတွင် အရိပ်ရ ပင်များ နှင့် စိမ်းစိုသော မျက်ခင်းပြင်များ ရှိအောင် ၊ ကြက်ခြံ အလျား ကို အရှေ့ မှ အနောက်သို့ အရှည်ယူရန် ( နေထိုးမှု မှ ကာကွယ်ရန် )