စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ရေသွင်းနည်းပညာ (အပိုင်း - ၉)

စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ရေသွင်းနည်းပညာများ အကြောင်းကို အခြေခံစိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံပညာ အမှတ်စဉ် (၉) အပင်များအတွက်လိုအပ်သောရေ (Water for Plants) အပိုင်း-၁ နှင့် အ မှတ်စဉ် (၂၃၁၊ ၂၃၂၊ ၂၃၃၊ ၂၃၄၊ ၂၃၅၊ ၂၃၆၊ ၂၃၇) စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာရေသွင်းနည်းပညာ အပိုင်း -၂, ၃, ၄, ၅, ၆, ၇ နှင့် ၈ တို့တွင် ရေးသားဆွေးနွေးခဲ့ပြီးဖြစ်ပါသည်။ ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာနမှ ဆောင်ရွက်နေသော ရေသွင်းခြင်းဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာပညာ (Irrigation Engineering) ရှုဒေါင့်မှမဟုတ်ဘဲ အပင်၏ရေလိုအပ်ချက် (Plant water requirement)၊ မြေကြီး၏ ရေလိုအပ်ချက် (Soil Water Requirement)၊ မြေ-ရေ-အပင် တို့ ဆက်နွှယ်နေပုံ (Soil Water Plant Relationships) ကို စိုက်ပျိုးရေး ပညာရှုထောင့်မှ ဆက်လက်ရေးသား ဆွေးနွေးပါမည်။

(၄-၁-ခ) အစက်ချရေသွင်းစနစ် (Drip Irrigation) ၏ အားနည်းချက်များ

(၄-၂)  အသေးစားရေဖျန်းစနစ် (Micro-Jet Irrigation)

ဤစနစ်သည် ရေဖျန်းစနစ် (Sprinkler Irrigation) နှင့် အစက်ချစနစ် (Drip Irrigation) တို့အကြား အပင်ကို တိကျစွာ ရေပေးသည့် စနစ်ဖြစ်ပါသည်၊

ပုံ - ၁ အသေးစားရေဖျန်းစနစ်ပုံ

ရေပေးပို့သည့်ပုံစံနှင့် ရေစိုစွတ်သည့်ဧရိယာမှာ အဓိက ကွာခြားပါသည်။

သီးနှံထုတ်လုပ်ရေးတွင် သွင်းရေပမာဏကိုတိုင်းတာခြင်း

Measurement of Water for Irrigation in Crop Production

သွင်းရေပမာဏတိုင်းတာခြင်း (Measurement of Water) ဆိုသည်မှာ ရေသွင်း စိုက်ပျိုး ရေးတွင် ရေမည်မျှရှိသည်၊ ရေမည်မျှစီးဆင်းနေသည်၊ လယ်ယာမြေထဲသို့ ရေမည်မျှပေးသွင်းထားသည်နှင့် သီးနှံများက ရေမည်မျှအသုံးပြုနေသည် စသည်တို့ကို တိုင်းတာသတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရေသွင်းပမာဏကို မှန်ကန်စွာ တိုင်းတာနိုင်ခြင်းသည် ရေကိုထိ ရောက်စွာ အသုံးချခြင်း၊ ရေစီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်း တိုးတက် စေခြင်း တို့အ တွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

၁။ ရေလိုအပ်ချက် တိုင်းတာ၊ တွက်ချက်ခြင်း ဘာကြောင့်အရေးကြီးသလဲ?

ရေလိုအပ်ချက် တိုင်းတာ၊ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့်—

• သီးနှံအတွက် လိုအပ်သော သွင်းရေပမာဏ ကို သတ်မှတ်နိုင်ခြင်း

• လယ်ယာမြေသို့ လိုအပ်သည့် ရေအနက်အတိုင်းအတာအထိသာ ပေးနိုင်ခြင်း

• ရေအလွန်အကျွံပေးသွင်းခြင်း (Over-irrigation) ကို ရှောင်ရှားနိုင်ခြင်း

• မြေဆီလွှာတွင် ရေဝပ်ခြင်း (Waterlogging) ကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်း

• အာဟာရဓာတ်များ ရေနှင့်အတူ အောက်သို့စီးဆင်းဆုံးရှုံးခြင်း (Nutrient Leaching) ကို လျှော့ချနိုင်ခြင်း

• ရေမလုံလောက်ခြင်း (Under-irrigation) ကြောင့် သီးနှံရေငတ်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်း

• ရေအသုံးပြုမှုစွမ်းရည် (Water Use Efficiency - WUE) ကို တိုးတက်စေနိုင်ခြင်း

• သင့်တော်သည့်အချိန်တွင် ဆည်မြောင်းရေပေးနိုင်ခြင်း

• ဆည်မြောင်းစနစ်၏ ထိရောက်မှုကို တွက်ချက်နိုင်ခြင်း

• ရှားပါးသော ရေအရင်းအမြစ်များကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်း တို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။

ရေပေးသွင်းသည့် ပမာဏကိုသာ တိုင်းတာခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြေဆီလွှာအတွင်း သိုလှောင် ထားသော ရေပမာဏ ကိုလည်း သိရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။

အရေးကြီးသော Soil-water measurements များမှာ—

• Soil Moisture Content — မြေဆီလွှာအစိုဓာတ်ပါဝင်မှု

• Field Capacity — မြေဆီလွှာ၏ ရေထိန်းသိမ်းနိုင်မှုအမြင့်ဆုံးအခြေအနေ

• Permanent Wilting Point — အမြဲတမ်းညှိုးနွမ်းမှတ်

• Available Water — သီးနှံအတွက် ရရှိအသုံးပြုနိုင်သောရေ

• Soil-water Depletion — မြေဆီလွှာမှ လျော့နည်းသွားသောရေ တို့ဖြစ်ပါသည်။

• ရေတိုင်းတာရာတွင် အသုံးများသော ကိရိယာများ

ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး (Irrigation Agronomy) အတွက် အဓိကမှတ်သားရန်

ရေတိုင်းတာခြင်းကို အဓိကအားဖြင့် မေးခွန်းလေးခုဖြင့် နားလည်နိုင်ပါသည်။

(က) ရေအရင်းအမြစ်တွင် ရေမည်မျှရှိသနည်း?  မိုးရေ၊ ဆည်ရေ၊ မြေအောက်ရေ၊ ရေလှောင်ကန်ရေ

(ခ) ရေမည်မျှမြန်မြန် စီးဆင်းနေသနည်း? ရေထွက်နှုန်း/ရေစီးထွက်သည့်ပမာဏ

(ဂ) လယ်ယာမြေထဲသို့ ရေမည်မျှ ပေးသွင်းထားသနည်း? ရေထုထယ် (Volume - m³) သို့မဟုတ် ရေအနက် (Depth - mm)

(ဃ) သီးနှံအတွက် အမှန်တကယ်အသုံးဝင်သောရေ မည်မျှရှိသနည်း? မြေနှင့် ရေသိုလှောင်မှု (Soil-water storage) + သီးနှံနှင့်မြေဆီလွှာရေအငွေ့ပြန်မှု (Crop Evapotranspiration) + အကျိုးရှိသောမိုးရေချိန် (Effective Rainfall) စသည်တို့ဖြစ်ပါသည်။

စာရေးသူ၏အတွေး

စာရေးသူတို့ စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်၊ တတိယနှစ်ကျောင်းသားဘဝက စိုက်ပျိုးရေး ဓာတုဗေဒဌာနမှ ဆရာဦးလှထွန်းမှ မြေဆီလွှာရူပဗေဒပညာ (Soil Physics) နှင့်အတူ ရေသွင်း၊ ရေထုတ်ပညာ (Irrigation and Drainage Technology)၊ စိုက်ပျိုးရေးအင်ဂျင်နီယာဌာန မှ ဆရာဦးခင်မောင်တင့်က ရေသွင်းစနစ်အင်ဂျင်နီယာပညာ (Irrigation Engineering) များ သင်ကြားပေးခဲ့သည်ကိုအနည်းငယ်မှတ်မိနေသော်လည်း နိုင်ငံတကာ တက္ကသိုလ် များ တွင်တော့ ဘွဲ့ကြို၊ ဘွဲ့လွန် သင်တန်းများ သင်ကြား၊ သုတေသန ပြုနေပြီး တောင်သူ ဦးကြီးများ သွင်းရေကုန်ကျ စရိတ်သက်သာ၊ အထွက်တိုးအောင် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး ပညာရှင် (Irrigation Agronomists) များက ဆောင်ရွက်နေသည်မှာ နှစ်ပေါင်းရာချီ၊ ထောင်ချီ ရှိနေပါပြီ။ 

(ဆက်ပါဦးမည်)

မှီငြမ်းစာအုပ်၊ စာတမ်းများ (References)

FAO (2002) Agricultural Drainage Water Management in Arid and Semi-arid Areas. FAO Irrigation and Drainage Paper-61. 188p.

Majumdar, Dilip Kumar (2016) Irrigation Water Management: Principles and Practice. 2^nd Ed. Prentice Hall, India.  557p.

Michael, A. M. (2007) Irrigation: Theory and Practice.  2^nd Ed. Noida India. 762p.

ဆောင်းပါးရှင်ဆရာမှ အစိမ်းရောင်လမ်းဆော့ဝဲသို့ ပေးပို့ထားသော အစိမ်းရောင်လမ်း၏ မူပိုင်ဆောင်းပါးဖြစ်သဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ သတင်းများ ကူးယူဖော်ပြလိုပါက “အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်ဟု” ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။