Ye Yint Aung

ပုံပါဓာတ်ပုံများအရ ရောဂါလက္ခဏာများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရလျှင် အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါရောဂါများ ဖြစ်နိုင်ခြေ အများဆုံးဖြစ်ပါသည်။ ၁။ **စပါးစေ့ညိုညစ်ခြင်း (Dirty Panicle Disease):** ပုံပါ စပါးစေ့များ အရောင်ပြောင်းပြီး မည်းနေခြင်းမှာ မှိုမျိုးစိတ်ပေါင်းစုံ (ဥပမာ- *Bipolaris oryzae*, Curvularia spp.) ပေါင်းစပ်၍ ဖြစ်ပေါ်သော "စပါးစေ့ညိုညစ်ခြင်း" ရောဂါ ဖြစ်ပါသည်။ ဤရောဂါသည် စပါးအနှံထွက်ချိန်တွင် စိုထိုင်းဆများခြင်းကြောင့် အများဆုံး ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ၂။ **စပါးအနှံဖျားဖြူခြင်း / အနှံမအောင်ခြင်း (Rice Blast - Neck Blast & Panicle Blast):** အနှံထွက်စတွင် အနှံဖျားပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော **"လည်ပင်းပုပ်ရောဂါ" (Neck Blast)** ကြောင့်လည်း အနှံများ မသန်မာဘဲ အစေ့မအောင်ခြင်း၊ အနှံဖျားပိုင်း ပျက်စီးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။ ၃။ **အစေ့မအောင်ခြင်း (Sterility):** ပုံတွင်တွေ့ရသည့် အလျံများပြီး စေ့မအောင်ခြင်းသည် ရောဂါတစ်ခုတည်းကြောင့်တင်မဟုတ်ဘဲ **"ပင်စည်ဖောက်ပိုး" (Stem Borer)** ကြောင့် အနှံထွက်ချိန်တွင် ပင်စည်ကို ဖျက်ဆီးခံရသည့်အတွက် အနှံများ အဖြူရောင်သန်းပြီး အစေ့မအောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ **အတိအကျပြောရလျှင်:** * စပါးစေ့ အရောင်ပြောင်းခြင်းသည် **စပါးစေ့ညိုညစ်ခြင်း (Dirty Panicle)** ဖြစ်သည်။ * အနှံဖျား ပျက်စီးခြင်းနှင့် အစေ့မအောင်ခြင်းသည် **လည်ပင်းပုပ်ရောဂါ (Neck Blast)** သို့မဟုတ် **ပင်စည်ဖောက်ပိုး (Stem Borer)** ကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဌာနမှ ကျွမ်းကျင်သူများကမူ ဤကဲ့သို့သော လက္ခဏာစုများကို **"စပါးအနှံရောဂါများ"** ဟု ယေဘုယျခေါ်ဆိုပြီး အဓိကအားဖြင့် မှိုရောဂါနှင့် ပိုးဖျက်ဆီးမှု ပေါင်းစပ်ဖြစ်ပွားခြင်းဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိပါသည်။

ဒီစပါး ၃ မျိုးက ဘာ ဖြစ်တာလဲ ရောဂါးကြောင့်လား ပိုးလား ဘယ်တီးရီးယားကြောင့်လား 1 စပါးက စပါးမိုးသီး လား 2က အဖျစ် များပြီး မဲကပ် လိုက်တယ် ဘာကြောင့်လဲ 3က အရွက်ထိပ်ဖျား‌‌ခြောက်ပြီး ထွက်လားတဲ့စပါး မဲကပ်များပြီး အဖျစ်များပါတယ် သိချင်ပါတယ်

ပုံမှာပါတဲ့ ဖော်ပြချက်တွေအရ ပဲပုပ်ပင်မှာ ကျရောက်နေတဲ့ ပိုးမွှားက ပဲပုပ်ရွက်စားခူကောင် (Soybean Leaf Folder) သို့မဟုတ် ပဲပုပ်ရွက်လိပ်ပိုး ဖြစ်နိုင်ခြေများပါတယ်။ ဒီပိုးတွေရဲ့ သဘာဝနဲ့ သတိထားရမယ့်အချက်တွေကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြပေးလိုက်ပါ- ၁။ ပိုးရဲ့သဘာဝ: ပဲပုပ်ရွက်စားခူကောင်တွေဟာ အရွက်တွေကို လိပ်ပြီး အတွင်းမှာ ဖုံးကွယ်နေတတ်ကြပါတယ်။ အရွက်တွေကို ရွက်ကြောမပါမကျန် စားသောက်တဲ့အတွက် အပင်ရဲ့ အလင်းမှောင်ခိုမှု (Photosynthesis) ကို လျော့နည်းစေပြီး အထွက်နှုန်းကို ထိခိုက်စေပါတယ်။ ၂။ ဘာကြောင့် ပိုးကျသလဲ။ ရာသီဥတု မိုးရွာပြီးနောက် ပူအိုက်လာတဲ့အချိန်မှာ ပိုးမွှားတွေ ပွားများနှုန်း မြန်ပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင် စိုက်ခင်းပတ်ဝန်းကျင်မှာ ပေါင်းမြက်များခြင်း၊ အပင်သိပ်သည်းလွန်းခြင်းတို့က ပိုးမွှားတွေကို ခိုအောင်းပေါက်ပွားဖို့ အားပေးပါတယ်။ ၃။ အကြံပြုချက်များ: စနစ်တကျစစ်ဆေးပါ: အရွက်တွေကို လိပ်ထားတာတွေ့ရင် အထဲမှာ ပိုးကောင် ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးပါ။ *သဘာဝဆေး: သဘာဝပိုးသတ်ဆေး (ဥပမာ- နီမ်ဆီ၊ ငရုတ်သီး၊ ကြက်သွန်ဖြူဖျော်ရည်) ကို ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ သုံးတာ ကောင်းပါတယ်။ ဓာတုဆေး: အကယ်၍ ပိုးကျရောက်မှုနှုန်း များပြားလာပြီဆိုရင်တော့ ပိုးသတ်ဆေး (ဥပမာ- ကလိုပိုင်ရီဖော့စ် သို့မဟုတ် ဆိုင်ပါမီသရင် ပါဝင်တဲ့ဆေးများ) ကို အညွှန်းအတိုင်း အချိုးကျ ပက်ဖျန်းပေးဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ သို့သော် ဆေးဖြန်းတဲ့အခါ ရွက်နောက်ဘက်ထိ ရောက်အောင်၊ အထူးသဖြင့် အရွက်လိပ်ထားတဲ့နေရာတွေထိ ဆေးထိရောက်အောင် ဖြန်းပေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ပေါင်းမြက်: စိုက်ခင်းအတွင်း ပေါင်းမြက်တွေကို ရှင်းလင်းပေးထားခြင်းက ပိုးမွှားခိုအောင်းရာနေရာကို လျော့နည်းစေပါတယ်။ တကယ်လို့ ပိုးကောင်ပုံလေး ရိုက်ထားနိုင်ရင် ပိုပြီးသေချာအောင် ခွဲခြားပေးလို့ ရပါသေးတယ်။ နောက်တစ်ခါ ဆေးဖျန်းတဲ့အခါ ဆေးတစ်မျိုးတည်းကို အမြဲမသုံးဘဲ ဆေးအမျိုးအစား ပြောင်းလဲသုံးစွဲခြင်းက ပိုးတွေ ဆေးဒဏ်ခံနိုင်ရည် မရှိအောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်လောက် စားကျက်လို ပုံစံမျိုးဖြစ်နေတဲ့ မြေမှာ pH 5.6ပဲရှိပြီး ကျန်တဲ့အာဟာရတွေမရှိတဲ့မြေကို မြေပြုပြင်ချင်တဲ့အတွက် ကျွန်မ အော်ဂဲနှစ်နည်းနဲ့ ပဲပုပ်နဲ့ပိုက်ဆံလျှောက်စိုက်ပျိုးခဲ့ပါတယ်ရှင့်။ 1.5.2026မှာ စိုက်ခဲ့တဲ့ပဲပုပ်ပင်ဟာ Julyလ 7လ ပိုင်းမှာ မိုးတစ်လပြတ်တာနဲ့ကြုံလိုက်ရပါတယ်ရှင့်။ ဓာတ်ပုံကတော့ မိုးပြတ်တုန်းကအပင်အခြေအနေပါ။ 9လပိုင်းမှာ သီးနှံရိတ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်ရှင့်။ အထွက်နှုန်းမရဘဲ ပိုးကျတဲ့ သီးနှံနည်းနည်းပဲရလိုက်ပါတယ်ရှင့်။ မိုးပြတ်ပြီး 8လပိုင်း မိုးပြန်ရွာချိန်မှာ ရုတ်တရက်ပိုးကျလာတာမနိုင်သလိုဖြစ်သွားပါတယ်ရှင့်။အဲဒါ ဘာကြောင့်ပိုးကျသွားတာလဲသိချင်လို့ပါရှင့်။ ပိုးမကျခင်တုန်းကတော့ သဘာ၀ပိုးသတ်ဆေးတမာဆေးသုံးခဲ့ပါတယ်ရှင့်

သိလိုတာရှိရင် မေးနိုင်ပါတယ်။ကျွန်တော်က Yezin Agricultural University (YAU)ကပါ။🌾🌾

စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင်များခဗျ ဂန္ဓမာပန်းစိုက်ရင်အမိုးလုပ်ပေးရလားဗျ၊ဖြေကြားပေးပါအုန်းဗျ

ဂန္ဓမာပန်းစိုက်ပျိုးရာတွင် **အမိုးမိုးပေးခြင်း (သို့မဟုတ်) အရိပ်ကာပေးခြင်း** သည် အလွန်အရေးကြီးပြီး အောင်မြင်မှုအတွက် အထောက်အကူပြုသည့်အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ အဘယ်ကြောင့် အမိုးမိုးပေးသင့်သလဲဆိုသည့် အကြောင်းရင်းများမှာ - **၁။ နေရောင်ခြည် ပမာဏကို ထိန်းချုပ်ရန်** ဂန္ဓမာသည် နေရောင်ခြည်ကို ကြိုက်သော်လည်း နေ့လယ်ပိုင်း အပူရှိန်ပြင်းလွန်းသော နေရောင်ဒဏ်ကို တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ပါက အရွက်များ ညှိုးနွမ်းခြင်း၊ ပန်းပွင့်များ အစောကြီး အရောင်မှိန်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ပျိုးပင်ငယ်လေးများတွင် အမိုး (သို့မဟုတ်) အရိပ်ကွန်ရက် (Shade Net) ၅၀% - ၆၀% ခန့် မိုးပေးခြင်းဖြင့် အပင်ကို ပိုမိုသန်မာစေပါတယ်။ **၂။ မိုးရေဒဏ်မှ ကာကွယ်ရန်** ဂန္ဓမာပင်သည် မိုးရေတိုက်ရိုက် အလွန်အကျွံထိတွေ့ခြင်းကို မကြိုက်ပါ။ မိုးသည်းထန်စွာရွာပါက * **ရောဂါပိုးမွှား:** မှိုရောဂါများ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့နိုင်ခြင်း။ * **ပန်းပွင့်ပျက်စီးခြင်း:** ပွင့်နေသော ပန်းပွင့်များတွင် မိုးရေထိပါက ပွင့်ဖတ်များ ကြွေကျခြင်း၊ ပုပ်သွားခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးသူများအနေဖြင့် မိုးကာအမိုး (Rain Shelter) မိုးပေးခြင်းဖြင့် ပန်းပွင့်အရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းကြပါတယ်။ **၃။ ပန်းပွင့်ချိန် ထိန်းချုပ်ရန် (Lighting control)** ဂန္ဓမာသည် "နေ့တာတို/ညတာရှည်" အပင်အမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ သင်သည် ပန်းပွင့်ချိန်ကို စိတ်ကြိုက်ထိန်းချုပ်လိုပါက (ဥပမာ- ပွဲလမ်းသဘင်များအတွက် ပန်းရရှိအောင်) အမိုးအောက်တွင် မီးလုံးများတပ်ဆင်၍ အလင်းရောင်ပေးခြင်း၊ သို့မဟုတ် အနက်ရောင်ပိတ်စဖြင့် အုပ်၍ ညတာကို ရှည်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို အမိုးအောက်တွင်သာ ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။

စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင်များခဗျ ဂန္ဓမာပန်းစိုက်ရင်အမိုးလုပ်ပေးရလားဗျ၊ဖြေကြားပေးပါအုန်းဗျ

ယေဘုယျအားဖြင့် နွားချေးနှင့် အခြားသဘာဝပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ မြေဩဇာပြုလုပ်နည်းအချို့ကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။ **သဘာဝမြေဩဇာ (သို့) အားတိုးဆေးရည် ပြုလုပ်နည်း (အကြမ်းဖျင်း)** **လိုအပ်သော ပစ္စည်းများ:** * နွားချေးစို (လတ်ဆတ်သော နွားချေး) - ၁၀ ပိဿာ * နွားကျင်ငယ်ရည် - ၅ လီတာခန့် * သကာရည် (သို့) ထန်းလျက်ခဲ - ၂ ပိဿာ * မြေဆီလွှာ (အရွက်ဆွေးမြေ) - ၁ ပြည် * ရေ - လုံလောက်ရုံ (အချဉ်ဖောက်ရန်) **ပြုလုပ်ပုံအဆင့်ဆင့်:** ၁။ ပလပ်စတစ်ပုံး (သို့) အိုးကြီးတစ်ခုထဲသို့ နွားချေးနှင့် နွားကျင်ငယ်ရည်ကို အချိုးကျထည့်ပါ။ ၂။ ၎င်းထဲသို့ သကာရည် သို့မဟုတ် ထန်းလျက်ကို ထည့်ပြီး သမအောင် မွှေပေးပါ။ ၃။ မြေဆီလွှာကို ထပ်မံထည့်သွင်းပါ။ ၄။ ရေကို အနည်းငယ်ထည့်၍ ရောမွှေပြီးပါက အဖုံးလုံအောင် ပိတ်ထားပါ။ ၅။ နေ့စဉ် တစ်ကြိမ်စီ အဖုံးဖွင့်ပြီး မွှေပေးပါ။ ဤသို့ဖြင့် ၇ ရက်မှ ၁၀ ရက်ခန့် အချဉ်ဖောက်ထားပါ။ ၆။ အနံ့ပျောက်ပြီး အချဉ်ဖောက်ခြင်း ပြီးဆုံးပါက ရေအနည်းငယ်နှင့် ပြန်လည်ရောစပ်၍ အပင်များကို ပက်ဖျန်းပေးနိုင်ပါသည်။ **အရေးကြီးသည့် သတိပြုရန်အချက်များ:** * **အချိုးအစား:** အပင်များအပေါ် အာနိသင်ပြင်းလွန်းခြင်းမရှိစေရန် အပင်သေးများတွင် သုံးပါက ရေပို၍ ချိုးပေးပါ။ * **သန့်ရှင်းမှု:** နွားချေးများသည် ကျန်းမာသော နွားများထံမှ ရရှိသော အစိုဓာတ်မျိုးဖြစ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ * **ပိုးသတ်ဆေးအဖြစ်သုံးလိုလျှင်:** ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် ၎င်းအရောထဲတွင် အရွက်ခါးများ (ဥပမာ- နပန်းပွင့်၊ ဒန့်သလွန်ရွက်၊ အောင်မဲညို) ကို ထည့်၍ အတူစိမ်ထားပေးလျှင် ပိုးမွှားနှိမ်နင်းရာတွင် ပိုမိုထိရောက်မှုရှိပါသည်။

နွားသေး,နွားချေး ရောစပ်နည်းလေး မျှဝေပါ