ဂေဟစနစ်ကို ကောင်းကျိုးပြုသော ဘီလုံးငှက်များ

ဘီလုံးငှက်သည် ရုပ်ဆင်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ထူးခြားလှပသော ငှက်မျိုးမဟုတ်သော်လည်း သာယာစွာ အသံကျူးရင့် တေးဆိုတတ်ကြသည်။ ဘီလုံးငှက်၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်သည် စာကလေးနှင့် ဆင်ဆင်တူသည်။ အပေါ်ပိုင်းမှ အညိုနုရောင် အမွှေးအတောင်များတွင် လည်းကောင်း၊ ရင်အုပ်တွင်လည်းကောင်း အညိုရင့်ရောင် အကန့်များ၊ အကြောင်းများရှိသည်။ စာကလေး၏ အရွယ်ခန့် ၆.၁၂ - ၇ လက်မခန့် အလျားရှိသည်။ အမောက်ကလေးလိုလို ရှိတတ်ရာ တခါတရံ ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့ရသည်။ အဖိုရော အမပါ ပုံပန်းသွင်ပြင် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။

အမည်မှည့်ခေါ်ပုံ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့ရသော ဘီလုံးငှက်ကို ပါဏဗေဒ(သိပ္ပံ)အမည်အားဖြင့်  Alauda gulgula ဟုခေါ်ဆိုပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Oriental Skylark (သို့မဟုတ်) Mirafra microptera (Burmese Bushlark)  ဟု လူသိများသည်။

ထူးခြားချက်

ဤဘီလုံးငှက်မျိုးသည် ကောင်းကင်ယံသို့ မီတာ ၅၀ မှ ၁၀၀ ခန့်အထိ မြင့်မားစွာ ပျံသန်းရင်း သာယာနာပျော်ဖွယ်ကောင်းသော တေးသံများကို အဆက်မပြတ် ရင့်ကျူးတတ်သဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သည်။

အစားအစာ

ဘီလုံးငှက်မျိုးသည် အဓိကအားဖြင့် အစေ့အဆန်များ၊ ကောက်ပဲသီးနှံများနှင့် ပိုးမွှားများကို စားသုံးကြသည်။

တေးဆိုတတ်သော သဘာဝ

ဘီလုံးငှက်တို့ကို လယ်ကွင်းများ၊ မြက်ခင်းများ၊ လွင်ပြင်များ၌ အစုလိုက်၊ အပြုံလိုက် တွေ့ရတတ်သည်။  ယင်းတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းလယ်ကွက်များ၌ ကျက်စားတတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သော်လည်း၊ ရိုးပြတ်များထက် မြက်ခင်းများကို ပို၍ နှစ်သက်ဟန်တူသည်။

ဘီလုံးငှက်တို့သည် ကောင်းကင်သို့ပျံတက်နေစဉ် တေးဆိုတတ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မိတ်လိုက်ချိန်တွင် ဘီလုံးငှက်ဖိုတို့သည် တေးသံစုံ ကျူးရင့်၍ အစွမ်းပြပြီးလျှင် လူပျိုလှည့်ကြသည်။ များသောအားဖြင့် နံနက်ခင်းနှင့် ညနေခင်းများတွင် အစွမ်းပြတတ်ကြသည်။ ဘီလုံးငှက်ဖိုသည် နားနေသည့် နေရာမှ တောင်ပံ တဖျပ်ဖျပ် ခတ်ပြီးလျှင် အပေါ်တည့်တည့်သို့ထိုး၍ ပျံသန်းယင်း တေးသံကျူးရင့် သွားလေရာ၊ တခါတရံ မှန်ပြောင်းနှင့်ကြည့်၍ မရအောင်ပင် မြင့်လှစွာ ပျံတက်သည်။ တေးသံကျူးရင့်ဆဲတွင် အခြားငှက်များ၏ အသံမျိုးကိုလည်း ပြုနိုင်သည်။

အပေါ်ပျံတက်ရာမှ ရုတ်ခြည်း အောက်သို့ပျံမဆင်းသေးဘဲ၊ လေဘက်သို့ဦးခေါင်းလှည့်ကာ အပေါ်၌ တန့်နေပြီးသော် တခါတခါမှ အတောင်ကို ခတ်ယင်း ဆက်လက်၍ တေးသံကျူးနေတတ်သည်။ ၅ မိနစ်ခန့် ကြာမှ တောင်ပံကိုပိတ်၍ အောက်သို့စိုက်ချလိုက်၊ တောင်ပံကိုဖြန့်၍ ခတ်လိုက်၊ ပြန်ပိတ်၍ စိုက်ချလိုက်ရာမှ၊ မြေပြင်နှင့် နီးလာသောအခါ မူလပျံတက်နေသော နေရာသို့ရောက်အောင် တရှိန်ထိုး ပျံသွားတတ်လေသည်။ အမ တစ်ကောင်အတွက် အဖိုများစွာတို့သည် တပြိုင်တည်း အစွမ်းပြတတ်ကြရာ တကွင်းလုံးသည် ယင်းတို့အသံဖြင့် ဆူညံနေတတ်လေသည်။

ဘီလုံးငှက်တို့သည် မြေပြင်၌ နားနေဆဲတွင်လည်း တေးဆိုသည်ကို ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရသည်။ လူတစုံတယောက်ကို မြင်လျှင် မပြေးဘဲ ဝပ်နေပြီးသော် ယင်းတို့အားသွား၍ နှောင့်ယှက်လျှင် ကျစ်ကျစ်၊ ကျစ်ကျစ်နှင့် အော်မြည်ကာ မြေပြင်နှင့်ကပ်၍ နိမ့်ချည် မြင့်ချည် ပျံသန်းနေတတ်ကြသည်။ အဝေးသို့ပျံသန်းလိုလျှင် ကောင်းကင်သို့မြင့်စွာ ပျံတက်ကြလေသည်။

သားပေါက်ခြင်း 

ဘီလုံးငှက်တို့၏ သားပေါက်ချိန်သည် မတ်လမှ ဇူလိုင်လအထိ ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အတွင်း ၂ သား ပေါက်သည်။ ယင်းတို့၏ အသိုက်များကို ချုံဖုတ်များ၊ မြက်တောများ၊ အကာအကွယ်ရှိသော မြေချိုင့်

ခွက်များထဲတွင် မြက်ခြောက်များ ခင်း၍ ပြုလုပ်ကြသည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃ ဥမှ ၅ ဥအထိ ရှိတတ်သည်။ ဥတို့သည် ရှည်မျောမျောဖြစ်၍ ဥခွံချောမွတ်သည်။ ဝါညိုညို အစက်အပြောက်များ၊ ခရမ်းပြာ အစက် အပြောက်များ အများ အပြားပါရှိသည်။ ဘီလုံးငှက်မျိုးကို ဥရောပတိုက်တွင် လည်းကောင်း၊ တူရကီ၊ အိန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ်၊ မြန်မာ၊ တိဗက်၊ တရုတ်၊ ယိုးဒယားစသော အာရှနိုင်ငံများတွင် လည်းကောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။

သက်တမ်း

ဘီလုံးငှက်များ၏ သက်တမ်းသည် သဘာဝတောတောင်ထဲတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ် ဝန်းကျင် အထိ ရှိတတ်ကြသည်။ သို့သော် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းပြီး အစာရေစာပေါများသော ပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် လူတို့မွေးမြူထားသည့် ဂေဟာများတွင်မူ အမြင့်ဆုံး ၈ နှစ်မှ ၁၀ နှစ် အထိလည်း အသက်ရှည်နိုင်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရတတ်သည့် မြန်မာဘီလုံးငှက် အပါအဝင် ဘီလုံးငှက်မျိုးနွယ်စုများ၏ သက်တမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်အချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားကြည့်နိုင်ပါသည်။

သဘာဝတောထဲတွင် သက်တမ်းတိုရခြင်း အကြောင်းရင်း - ဘီလုံးငှက်များသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် အသိုက်ဆောက်ပြီး ဥဥ၊ သားပေါက်တတ်သည့် ငှက်မျိုးဖြစ်သဖြင့် မြွေ၊ မြေခွေး၊ တောကြောင်နှင့် အခြားသော သားရဲတိရစ္ဆာန်များ၏ ဖမ်းဆီးစားသောက်ခြင်းကို ပိုမိုခံရတတ်သောကြောင့် သဘာဝတောထဲတွင် သက်တမ်းတိုတတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

အမြင့်ဆုံးစံချိန်တင်သက်တမ်း - ဥရောပဘီလုံးငှက်ကဲ့သို့ အချို့သော ဘီလုံးငှက်မျိုးစိတ်များတွင် အသက်ရှင်သန်မှု အရှည်ဆုံးစံချိန်အဖြစ် ၁၀ နှစ်ကျော် (၁၀.၂ နှစ်) အထိ နေထိုင်သွားခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားမှုများ ရှိသည်။

ဘီလုံးငှက်၏ ဂေဟစနစ်အကျိုးပြုပုံ

ဘီလုံးငှက် မျိုးနွယ်ဝင်များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လယ်ကွင်းများ၊ မြက်ခင်းများနှင့် လွင်ပြင်ဂေဟစနစ်တို့တွင် ကျက်စားပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင်မျှခြေကို ထိန်းညှိပေးရာ၌ အလွန်အရေးပါသော သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဂေဟစနစ်အကျိုးပြုပုံ အဓိကအချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ဖျက်ပိုးများကို သဘာဝအတိုင်း ထိန်းချုပ်ပေးခြင်း

ဘီလုံးငှက်များသည် လယ်ကွင်းများနှင့် မြက်ခင်းများရှိ ပိုးမွှားများကို အဓိက ရှာဖွေစားသောက်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စိုက်ပျိုးရေးသီးနှံများကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးကောင်များ၊ ကျိုင်းကောင်များနှင့် အခြားပိုးမွှားများ၏ အရေအတွက်ကို သဘာဝအတိုင်း ထိန်းညှိပေးသဖြင့် လယ်သမားများအတွက် ဓာတုပိုးသတ်ဆေး သုံးစွဲရမှုကို လျော့နည်းစေသည်။

၂။ မျိုးစေ့များ ပျံ့နှံ့စေခြင်း

 ပိုးမွှားများအပြင် သစ်စေ့နှင့် စပါးစေ့များကိုလည်း စားသောက်တတ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ စားသောက်လိုက်သော သစ်စေ့များသည် အစာခြေစနစ်ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အခြားနေရာများသို့ မစင်အဖြစ် စွန့်ထုတ်ရာတွင် ပါဝင်သွားပြီး၊ ယင်းမှတစ်ဆင့် အပင်သစ်များ သဘာဝအလျောက် ပြန်လည်ပေါက်ပွားရန် ကူညီပေးသည်။

၃။ အစာကွင်းဆက်တွင် အရေးပါခြင်း

ဘီလုံးငှက်များသည် အင်းဆက်များကို စားသုံးသည့် အလယ်အလတ်စား သတ္တဝါဖြစ်သကဲ့သို့၊ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်သည်လည်း သိမ်းငှက်၊ စွန်ရဲနှင့် မြွေကဲ့သို့သော အသားစား သားရဲတိရစ္ဆာန်များအတွက် အဓိကအစာ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဂေဟစနစ်အတွင်းရှိ အစာကွင်းဆက် ယန္တရားကြီးတစ်ခုလုံး မပြတ်တောက်ဘဲ လည်ပတ်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးပေးထားသည်။

၄။ ဂေဟစနစ် ကျန်းမာရေးညွှန်းကိန်း ဖြစ်ခြင်း

ဘီလုံးငှက်များသည် ပွင့်လင်းလွင်ပြင်နှင့် မြက်ခင်းပြင် ဂေဟစနစ်များတွင် အဓိကရှင်သန်ကြသဖြင့် ၎င်းတို့၏ တိုးပွားလာမှု သို့မဟုတ် လျော့နည်းပျောက်ကွယ်လာမှုအပေါ် မူတည်၍ ၎င်းဒေသ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မြေယာအသုံးချမှု အခြေအနေ (ဥပမာ- ဓာတုပိုးသတ်ဆေး သုံးစွဲမှုလွန်ကဲခြင်း၊ နေရင်းဒေသ ပျက်စီးခြင်း) ကို တိုင်းတာသိရှိနိုင်သည်။

ထိန်းသိမ်းရန် နည်းလမ်းများ

နေရင်းဒေသ ကာကွယ်ခြင်း - ၎င်းတို့ ကျက်စားရာ လယ်ကွင်းများနှင့် မြက်ခင်းပြင်များကို မဖျက်ဆီးဘဲ သဘာဝအတိုင်း ရှိနေစေရန် ဆောင်ရွက်ရမည်။

မဖမ်းဆီးရန် တားမြစ်ခြင်း - အချို့ဒေသများတွင် ငှက်မုဆိုးများ၏ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရေအတွက် လျော့နည်းလာသဖြင့် တရားမဝင်ဖမ်းဆီးမှုကို တားဆီးရမည်။

ပိုးသတ်ဆေး လျှော့ချသုံးစွဲခြင်း - စိုက်ပျိုးရေးတွင် ဓာတုပိုးသတ်ဆေးနှင့် ပေါင်းသတ်ဆေးများကို လျှော့သုံးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့စားသုံးမည့် ပိုးမွှားနှင့် အစာများ မတန်တဆ ကွယ်ပျောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည်။

အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော်-

ဘီလုံးငှက်များသည် သဘာဝအားဖြင့် ထူးခြားလှပြီး ဂေဟစနစ်ကို ကောင်းကျိုးပြုသောကြောင့် ဘီလုံးငှက်များ ကောင်ရေလျော့နည်းမသွားစေရေးအတွက် ဝိုင်းဝန်းကာကွယ်ထိန်းသိမ်းသင့်ပါကြောင်း တိုက်တွန်းရေးသားလိုက်ရပါသည်။

ဆောင်းပါးရှင်ဆရာမှ အစိမ်းရောင်လမ်းဆော့ဝဲသို့ ပေးပို့ထားသော အစိမ်းရောင်လမ်း၏ မူပိုင်ဆောင်းပါးဖြစ်သဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ သတင်းများ ကူးယူဖော်ပြလိုပါက “အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်ဟု” ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။