သိုး၊ ဆိတ်များတွင် အဖြစ်များသော လေပွရောဂါကို ကာကွယ်ကုသနည်း

ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်အပါအဝင် စားမြုံ့ပြန်သတ္တဝါများတွင် အစာအိမ် ၄ ခု ရှိကြသည်။

ထိုအစာအိမ် ၄ ခုအနက် ရူမင်(rumen)အစာအိမ်ဟု အမည်တွင်သော အစာအိမ်မှာ အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး အစာအိမ်ထုထည်အားလုံး၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိကြသည်။

ထိုရူမင်အစာအိမ်အတွင်းရှိ ဓာတ်ငွေ့များ ပုံမှန်အတိုင်း လေပြန်မတက်နိုင်ခြင်းကို လေပွခြင်း(Bloat)ဟု ဆိုလိုပါသည်။

ရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများမှာ -

သိုး၊ ဆိတ်များ လေပွရောဂါဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း (၂)မျိုး ရှိနိုင်သည်။

၁။ ပထမတစ်ခုမှာ အစာရေမျိုတွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခု ပိတ်ဆို့မှုကြောင့်ဖြစ်သည်။

၂။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ သိုး၊ ဆိတ်တို့၏ ရူမင်အစာအိမ်အတွင်း အမြှုပ်များဖြစ်ပေါ်လာမှုကြောင့် ဓာတ်ငွေ့များပြင်ပသို့ မထွက်ရှိနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

အမြှုပ်များသည် ရူမင်အစာအိမ်အကန့် ရှိ အစာချေအဏုဇီဝပိုးများနှင့် မရင်းနှီးသော အစားအသောက်အသစ်များ(အထူးသဖြင့်- အရွက်နုများ)နှင့် အစာနုများအား လိုသည်ထက်ပို၍ စားသောက်မှုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ လေပွရောဂါသည် ကူးစက်ရောဂါမဟုတ်သောကြောင့် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် မကူးစက်နိုင်ပါ။

ရောဂါလက္ခဏာများမှာ -

- ခန္ဓာကိုယ်ဘယ်ဖက်ခြမ်းတွင် ဝမ်းဗိုက်တင်းကားထွက်လာသည်ကို တွေ့နိုင်ပါသည်။

- တိရစ္ဆာန်သည် သက်သောင့်သက်သာ မရှိဘဲ အသက်ရှူရခက်ခဲသည်ကိုလည်း တွေ့ရနိုင်သည်။

ကာကွယ်ခြင်း

- အစာသစ်တစ်မျိုးမျိုးကို ကျွေးပါက ဖြည်းဖြည်းနှင့် နည်းနည်းချင်း တိုးကျွေးသွားရပါမည်။

ကုသမှုအနေဖြင့် -

- ပိတ်ဆို့မှုကြောင့်လေပွပါက အစာရေမျိုအတွင်းသို့ ရာဘာပိုက်ဖြင့် ထိုး၍ ပိတ်ဆို့နေသောအရာကို ရူမင်အစာအိမ်အတွင်းသို့ ထိုးချရပါမည်။

- အမြှုပ်ကြောင့်ဖြစ်သော လေပွခြင်းကို ဆီတိုက်၍ သက်သာအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။

- အခြေအနေအရမ်းဆိုးပြီး အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်ပါက ဝဲဖက်ဝမ်းဗိုက်နံရံရှိ Paralumbar fossa အား ဖောက်ပစ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

- သို့သော် ထိုသို့ဖောက်ပါက နောက်ပိုင်းတွင် ဆေးဝါးကုသမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန်လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။

ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအနေဖြင့်-

အဓိကနည်းလမ်း ၂ သွယ်ရှိပါသည်။

- ပထမနည်းလမ်းမှာ တိရစ္ဆာန်များအား ရောဂါဖြစ်စေသော အဏုဇီဝပိုးမွှားများနှင့် ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် သန့်ရှင်းရေးနှင့် ဇီဝလုံခြုံ မှုအား အလေးပေးသည့် ကောင်းမွန်သောစီမံခန့်ခွဲမှု ရရှိရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။

- ဒုတိယနည်းလမ်းမှာ တိရစ္ဆာန်များ၏ရောဂါဒဏ် ခံနိုင်ရည်အား မြှင့်တင်ပေးရန်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ရည် မြင့်တက်လာစေရန်အတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်းနှင့် အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာများကျွေးမွေးခြင်း၊တိရစ္ဆာန်များအား ဒဏ်(Stress)လျော့နည်းအောင်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ကို တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ပေးရမည် ဖြစ်ပါသည်။

- ဒဏ်ဟုဆိုရာတွင် စိုစွတ်လွန်းခြင်း၊ ပူလွန်းအေးလွန်းခြင်း၊ အစာလုံလောက်စွာ မကျွေးမွေးခြင်း၊ ခြံကျပ်လွန်းခြင်း၊ ရေလုံလောက်စွာ မသောက်ရခြင်းအပြင် အခြားအချက်များစွာ ပါဝင်ပါသည်။

အထက်ဖော်ပြပါအချက်များကို ဂရုပြုဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် ရောဂါကျရောက်မှု အတော်များများကို လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

ထိုသို့ ကြိုတင်ပြုပြင်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းသည် ရောဂါဖြစ်မှ ကုသခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်ပါသည်။

ဆောင်းပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟုထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။

Farm Link Co.,Ltd ကြော်ငြာ

စပါးစိုက်ပျိုးဖို့ ပြင်နေကြပြီလား? ဒါဆို Farm Link ရဲ့ အထူး special product တွေနဲ့ မိတ်ဆက်ပေးလိုက်ပါတယ်.. 👉 Erase (အီရေစ့်) က ပေါင်းပင်တွေကို သေစေရုံတင်မကဘဲ နောက်ထပ် ပေါင်းသတ်ဆေး ထပ်ဖျန်းစရာ မလိုလောက်အောင်ကို ပေါင်းပေါက်ရောက်မှုကို ထိထိရောက်ရောက် ဟန့်တားပေးနိုင်ပါတယ်။ 👉 စမတ်သီးစုံဆိုတာ အပင်တိုင်းအတွက် အဓိကအာဟာရNPK (19:7:8)နဲ့ #ဟူးမစ်အက်စစ်တို့ အချိုးကျ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ကွန်ပေါင်းဓာတ်မြေဩဇာဖြစ်ပါတယ်။ အဓိကအကျိုးကျေးဇူးတွေအနေနဲ့ကတော့ နိုက်ထရိုဂျင် 19%ပါဝင်တဲ့အတွက် ကလိုရိုဖီးလ်ဖွဲ့စည်းမှုကို အားပေးကာ သီးနှံပင်များ၏အရွက်များစိမ်းလန်းသန်စွမ်းပြီး အစာချက်လုပ်မှုအားကောင်းစေပါတယ်။ 👉 ဆလက်ပလက်စ်ဆိုတာ စပါးဆစ်ပိုး (Rice stem borer) ၊ စပါးရွက်လိပ်ပိုး(Rice leaf folder)၊ စပါးငမြောင်တောင်ပိုး( Rice armyworm) စတဲ့ စပါးဖျက်ပိုးတွေကိုလည်း ၇၀%အထိကို ကာကွယ်နှိမ်နင်းနိုင်ပါတယ်။ 👉စပါးနှံတွေ ထွက်လာခါမှ ဂုတ်ကျိုးရောဂါကြောင့် အနှံဖြူပြီး ပျက်စီးသွားတာဟာ တောင်သူတို့အတွက် အကြီးမားဆုံး ဆုံးရှုံးမှုပါပဲ။ ဒီဆုံးရှုံးမှုကို အမြစ်ပြတ် တားဆီးဖို့ဆိုရင် ရှူးဝါး ကိုသာ သတိရလိုက်ပါ။ 👉စပါးခင်းမှာ ရွက်ဖျားဝါပြီး မီးလောင်သလို အကွက်လိုက်ဖြစ်ကာ တဖြည်းဖြည်းခြောက်လိုက်လာပြီဆို အဲ့ဒါကိုဖြုတ်လောင်ခြင်း (hopper burn)လို့ခေါ်ပါတယ်။ မထိန်းချုပ်နိုင်အောင် ဆိုးဆိုးရွားရွာကျရောက်ပါက အထွက်နှုန်းကို ရာနှုန်းပြည့်ထိ ဆုံးရှုံးစေနိုင်တာတာကို ဗိုက်တာဂရိုကိုသာ ထိန်းချုပ်နိုင်တာပါ