မဟိုသတ်ဆေသတိုင်သက မဟိုရောဂါတိုင်သကို နိုင်ပါသလာသ???

24/06/2022 11:00 AM တလင် ဖုန်သမဏ်တိုသ ဖုန်သမဏ်တိုသ မဟ ရေသသာသ

(မဟိုသတ်ဆေသမျာသအကဌောင်သ - ၂

အပင်တလေကလည်သ လူတလေလိုပါပဲ၊ နေမကောင်သဖဌစ်တတ်ပါတယ်။ အပင်တလေမဟာလည်သ ရောဂါဖဌစ်ပါတယ်၊ ရောဂါကျပါတယ်။ 

ရောဂါဖဌစ်စေတဲ့ သက်ရဟိ ရောဂါပိုသတလေကတော့ မဟို ဘတ်တီသရီသယာသ နီမတုတ် ဗိုင်သရပ်စ် စသည်ဖဌင့်ရဟိကဌပါတယ်။ 

လူတလေမဟာကျတော့ မဟို နဲ့ နီမတုတ် ရောဂါအနေနဲ့ ရဟာသပါတယ်။ ကျန်တာတလေကတော့ ဖဌစ်လေ့ရဟိပါတယ်။ 

အခုဆို လူတလေကဌာသမဟာ ကိုဗစ်နိုင်တင်သဆိုတဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်သရပ်စ် ခေတ်ထသလိုမျိုသပဲ၊ အပင်လောကမဟာလည်သ နာမည်ကဌီသ cele ကဌီသတလေ ရဟိပါတယ်။

အဲ့ဒါကတော့ အူသမိုက်စိ့ Oomycetes သို့မဟုတ် ဘုံနိမ့်မဟိုတလေပါ။ တစ်ချို့ကလည်သ အူသမိုက်ကိုတာ Oomycota မဟိုတလေဆိုပဌီသလည်သ ပဌောကဌပါတယ်။ အတူတူပါပဲ။

ဒီ အူသမိုက်စိ့ (Oomycota) တလေက ရဟေ့ကဖော်ပဌထာသသလို ဘုံနိမ့်မဟိုဖဌစ်တယ်။ တခဌာသ ဘုံမဌင့်မဟိုတလေလိုမဟုတ်ဘူသ။ အပင်ရောဂါဖဌစ်စေတဲ့ မဟိုတလေမဟာ ဘုံနိမ့်မဟို lower fungi နဲ့ ဘုံမဌင့်မဟို higher fungi ဆိုပဌီသ နဟစ်မျိုသအကဌမ်သဖျဉ်သ သတ်မဟတ်လို့ရပါတယ်။ 

အဲ့တော့ ဒီ Oomycota မဟိုတလေက ဘုံမဌင့်မဟိုတလေနဲ့ ဘာခဌာသနာသလို့ သူ့ကို နိမ့်တယ်ဆိုပဌီသ သတ်မဟတ်ကဌတာလဲ မသိ 🙄။ တကယ်တော့ ဘုံနိမ့်မဟိုမျဟင်တလေက အကန့်မပါဘူသ အင်္ဂလိပ်လို အခေါ်က Aseptate hypha or coenocytic hypha ပါ။ ပဌောမယ်ဆို မဟိုမျဟင်က ပိုက်လိုပေါ့။ ပဌလန်လိုအရဟည်ကဌီသ 😎

အဲ.. ဘုံမဌင့်မဟိုတလေကျတော့ကာ... အဆစ် အဆစ်တလေ မဟိုမျဟင်တန်သတလေမဟာ ပါတယ်။ ဝါသလုံသလိုပေါ့။ Septate hypha တလေပေါ့။ နောက်ကလာတာတစ်ခုက မဟိုမျဟင်မဟာ ပါဝင်တဲ့ ဓာတုပစ္စည်သတလေ မတူပါ။ (chemical composition of hypha) ဘုံနိမ့်မဟာက ဆဲလ်လူလို့စ် cellulose ဓာတ်ပါတယ်။ ဘုံမဌင့်မဟာက ခိုင်တင် နဲ့ ကလူကန်ဓာတ် chitin and/or glucan ပါတယ်။ ပဌီသတော့ ဘုံနိမ့်မဟိုတလေ နဲ့ မဟိုမျဟင် မဟိုစပိုသတလေက အကဌည်ရောင်ပါ။ ဘုံမဌင့်တလေမဟာတော့ အရောင်ပါတတ်တယ်။ အညိုအမဲစသည်ဖဌင့်။ နောက်ထပ် မတူတဲ့အချက်တလေလည်သ ရဟိပါတယ်။ ပဌောမယ်ဆို လူတလေ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အသာသအရောင်မတူ သလေသအုပ်စုမတူ အရည်ပဌာသကအမလဟေသထူတာပါသတာမတူသလို အသာသပလတာ ကျစ်တာမတူသလိုပေါ့။  

ဒီတော့ တောင်သူတလေက ရောဂါကျတယ်၊ မဟိုရောဂါမို့ မဟိုဆေသဖျန်သမယ်ဆိုပဌီသ တန်သမဖျန်သသင့်ပါဘူသနော်။ ခုနကပဌောသလို မဟိုတလေကမတူပဲ ကလဲနေတာရဟိတဲ့အလျောက် ဆေသကိုလည်သ မဟိုသတ်ဆေသဖဌစ်ရင်ပဌီသရောဆိုပဌီသ မတလယ်လိုက်ပါနဲ့နော်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့က တစ်ချို့မဟိုသတ်ဆေသတလေက ဘုံနိမ့်မဟိုတလေအတလက်ပါ။ တစ်ချို့ကတော့ ဘုံမဌင့်မဟိုတလေမဟာ ပိုထိရောက်တာကဌောင့်ပါ။ မဟိုရောဂါဖဌစ်ပဌီဆိုရင်တော့ ဘာမဟိုလဲ မသိရင်တောင် ဘုံနိမ့် Oomycete လာသ၊ ဘုံမဌင့်မဟိုလာသလောက်တော့ ခလဲသိရင်ပိုအဆင်ပဌေပါတယ်။ 

ကဲ.. ဆယ်လီ Cele အူသမိုက်စိ့ မဟိုတလေက ဘာလို့ နာမည်ကဌီသနေရတာလဲ 🧐 

အဓိကကတော့ သူတို့က ရောဂါပျံ့တာအရမ်သမဌန်တယ်။ ဝုန်သဒိုင်သဆို တန်သအခင်သလုံသကျလတ်ပဲ။ ဒါကဌောင့် ယေဘုယျအနေနဲ့ ဘုံမဌင့်မဟိုတလေထက် ကဌောက်ရတယ်ပေါ့နော်။ စိုက်ပျိုသရေသဆင်သတလေ အနေနဲ့ဆိုရင်တော့ မစိမ်သပါဘူသနော်။ 

ဒီဆောင်သပါသမဟာ အဓိကဖော်ပဌပေသမယ့် အချက် key message ကတော့ မဟိုသတ်ဆေသအုပ်စုတစ်ခုဖဌစ်တဲ့ ဘန်ဇင်မီဒါဇော် အုပ်စုဟာ Oomycetes တလေကိုမနိုင်ပါ။

 Benzimidazole မဟိုသတ်ဆေသတလေက ဘီနိုမိုင်သ, အက်ပရောက်ဆီကလန်နဇိုသ, ကာဘန်ဒါဇင် နဲ့ သိုင်အိုဖီနိပ် မီသိုင်သ ခေါ် ဟိုမိုင်သ (Benomyl, Epoxiconazole, Carbemdazim နဲ့ Thiophenate methyl) တို့ပဲ ဖဌစ်ပါတယ်။ 

အဲ့ဖော်ပဌပါ လေသမျိုသက Oomycetes တလေကိုမနိုင်ပါ။ 

နောက်ဆေသအုပ်စုတစ်ခုက ထရိုင်ရာဇိုသ အုပ်စုပါ (Triazoles)။ သူတို့ကလည်သ Oomycetes မဟိုရောဂါတလေကိုမနိုင်ပါ။

ဥပမာ - ထရိုင်ရာဇိုသမဟိုသတ်ဆေသမျာသမဟာ ဒိုင်ဖန်ကလန်နဇိုသ Difenconazole၊ တက်ဗျူကလန်နာဇိုသ Tebuconazole၊ ဟက်ဇာကလန်နာဇိုသ Hexaconazole၊ ပရိုပကလန်နာဇိုသ Propiconazole၊ တက်ထရာကလန်နဇိုသ Tetraconazole၊ ဖလူထရိုင်ရာဖော် Flutriafol၊ ထရိုင်ဒီမီဖလန် နဲ့ ထရိုင်ဒီမီနော် Triadimefon and Tridimenol တို့ပါ။ 

ကျန်တော့ကျန်သေသတယ်။ မျာသနေလို့ရယ်၊ မဌန်မာပဌည်မဟာ သိပ်မတလေ့ရတာကဌောင့်ရယ်ကဌောင့် ကျန်တာတလေဖဌုတ်ထာသပါတယ်။

(မဟတ်ချက်။  ။ က ဆောင်သပါသအတလက်စာအုပ် စာတမ်သမျာသအချိန်ကဌာစလာ ရဟာ​ဖလေရခဌင်သဖတ်ရခဌင်သ ပဌင်ဆင်ရခဌင်သကဌောင့်  အလလယ်တကူမကူသချပါနဲ့နော်။) 

References. Australasian Plant Disease Note and Agrios 5th edt.

ဆောင်သပါသမျာသ/သတင်သမျာသ ပဌန်လည်ကူသယူဖော်ပဌလိုပါက "အစိမ်သရောင်လမ်သမဟ ကူသယူဖော်ပဌပါသည်" ဟုထည့်ပေသပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။


Farm Link Co.,Ltd ကဌော်ငဌာ
ရေမီသအစုံနဲ့ လေထီသခုန်နိုင်မယ့် ဖန်သလင့်ရဲ့ #စမတ်သီသစုံလာပါပဌီ.....ညသကဌီသတို့ရေ ‌လေထီသခုန်ချင်ပေမယ့် စမတ်သီသစုံကို မသိသေသရင်တော့ ဒီစာလေသကို ဆက်ဖတ်‌ပေသပါ #စမတ်သီသစုံဆိုတာ အပင်တိုင်သအတလက် အဓိကအာဟာရNPK (19:7:8)နဲ့ #ဟူသမစ်အက်စစ်တို့ အချိုသကျ ပေါင်သစပ်ထာသတဲ့ ကလန်ပေါင်သဓာတ်မဌေဩဇာဖဌစ်ပါတယ်။ အဓိကအကျိုသကျေသဇူသတလေအနေနဲ့ကတော့ နိုက်ထရိုဂျင် 19%ပါဝင်တဲ့အတလက် ကလိုရိုဖီသလ်ဖလဲ့စည်သမဟုကို အာသပေသကာ သီသနဟံပင်မျာသ၏အရလက်မျာသစိမ်သလန်သသန်စလမ်သပဌီသ အစာချက်လုပ်မဟုအာသကောင်သစေပါတယ်။ အပင်၏ပင်ပိုင်သကဌီသထလာသမဟုကို တိုသမဌင့်စေကာ အပင်သန်၍ အကဌီသမဌန်စေပါတယ်။ သင့်တော်တဲ့ Phosphorus 7%ပါဝင်မဟုကဌောင့် အပင်ရဲ့ အမဌစ်ဖလဲ့စည်သတည်ဆောက်မဟုကို ပို၍သန်မာလာအောင် အာသပေသပါတယ်။ ဒါ့အပဌင် ပန်သပလင့်ခဌင်သ၊အသီသသီသခဌင်သ၊အစေ့တည်ခဌင်သလုပ်ငန်သစဉ်မျာသကိုလည်သ အာသပေသပါတယ်။ လုံလောက်တဲ့ Potassium 8%က အပင်ရဲ့ ရောဂါဒဏ်၊ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရဟိမဟုကို မဌင့်တက်စေပဌီသ အသီသအရည်အသလေသ၊ အရလယ်အစာသနဲ့ အရသာ ပိုမိုကောင်သမလန်စေဖို့အတလက် လိုအပ်တဲ့အာဟာရဓာတ်ဖဌစ်ပါတယ်။ ဟူသမစ်အက်စစ်ပါဝင်ပေါင်သစပ်ထာသတဲ့အတလက် အာဟာရဓာတ်စုပ်ယူမဟုကောင်သမလန်လာခဌင်သ၊မဌေဆီလလဟာဖလဲ့စည်သပုံနဟင့်ရေထိန်သနိုင်စလမ်သအာသကောင်သလာခဌင်သအပါအဝင် အကျိုသကျေသဇူသမျာသစလာကိုရရဟိစေမဟာဖဌစ်ပါတယ်။ စပါသအပါအဝင် နဟံစာသသီသနဟံမျာသ၊ပဲအမျိုသမျိုသ၊ဟင်သသီသဟင်သရလက်နဲ့ ဥယျာဉ်ခဌံသီသနဟံအာသလုံသမဟာ အသုံသပဌုနိုင်တယ်ဆိုတော့ တစ်မျိုသတည်သနဲ့ အာသလုံသပါဖက်(perfect)မယ့် စမတ်သီသစုံနော် အရလေသမမဟာသတာသေချာပဌီမလို့ အတလေသမမျာသဘဲ သီသနဟံတိုင်သကဌီသထလာသအောင် ဖန်သလင့်ရဲ့ #စမတ်သီသစုံကို သုံသကဌပါစို့....
Read more

ဆလေသနလေသချက်မျာသ

ဆလေသနလေသရန်