ရာသီဥတုနှင့်အညီလိုက်လျောညီထွေစွာ စိုက်ပျိုးနည်း (အပိုင်း - ၂)

26/02/2024 17:30 PM တွင် ဒေါက်တာ အိဖြူဝင်း ဒေါက်တာ အိဖြူဝင်း မှ ရေးသား

သီးနှံမျိုးကွဲစုံ စွမ်းအားမြင့်စိုက်ပျိုးခြင်း - သီးနှံမျိုးကွဲစုံစိုက်ပျိုးခြင်းသည် တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ၊ တစ်ချိန်နှင့် တစ်ချိန် မတူညီနိုင်ပါ။

သီးနှံမျိုးကွဲစုံတွင် သီးနှံတစ်မျိုးချင်းအလိုက် (စပါး၊ ပြောင်း၊ ဂျုံ၊ မြေပဲ စသည်ဖြင့်) ကွဲခြားသလို သီးနှံတစ်မျိုးတည်းအတွင်းမှာပဲ မျိုးအလိုက်မတူကွဲပြားမှုများ (သက်တမ်းတို၊ သက်တမ်းလတ်၊ သက်တမ်းရှည်စပါး) ရှိသည်။

စွယ်စုံသုံးနိုင်သော သီးနှံ သို့မဟုတ် အပင်ကြီးမျိုးများကို ဇီဝလောင်စာဆီ၊ အစားအစာ၊ အဝတ်အထည်နှင့် တိရစ္ဆာန်စာများအတွက် ဘက်စုံစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်ကို အသုံးပြု၍စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ 

သီးနှံစုံစွမ်းအားမြင့်စိုက်ပျိုး (crop intensification) ရန်အတွက် သီးနှံပုံစံ (cropping sequence) ရွေးချယ်ရာတွင် စိုက်ပျိုးမည့်သီးနှံ အချင်းချင်း အာဟာရ၊ ရေ၊ အလင်းရောင်အတွက် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိပဲ သဟဇာတဖြစ်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း မထိခိုက်သော သီးနှံများကို ရွေးချယ်ပေးရမည်။

သီးနှံစုံစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်သည် ရာသီဥတုပုံမမှန်ဖြစ်ခြင်း၊ အခါမဟုတ်မိုးရွာခြင်း (early rain)၊ ရာသီအလယ်ရေပြတ်လပ်ခြင်း (mid-season drought)၊ မကြာခဏခြောက်သွေ့မှုဖြစ်ပေါ်ခြင်း (frequent dry spell)၊ အပူလှိုင်းကျ ရောက်ခြင်း (heat stress)တို့ကြောင့် အထွက်နှုန်းထိခိုက်ပျက်ဆီးမှုကို လျော့နည်းသက်သာစေသည်။

သုတေသနပညာရှင် ပရာစက်နှင့် အပေါင်းပါအဖွဲ့က (Prasad et al., 2014) ပဲစင်းငုံနှင့် ပဲပုပ် (၂:၄)၊ ပဲစင်းငုံနှင့် လူးဆတ် (၃:၃)၊ ပဲတီစိမ်းနှင့် ပဲစင်းငုံ (၂:၁) ရောစိုက်ခြင်းသည် သီးနှံတစ်မျိုးတည်း စိုက်ခြင်းထက် ပို၍ ဝင်ငွေကောင်းသည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။

မြို့ပြများချဲ့ထွင်ပြီး လူဦးရေတိုးမြင့်လာသည်နှင့် အမျှ အစားအစာ (ဟင်းသီးဟင်းရွက် (vegetable), နို့ထွက်ပစ္စည်း (dairy), ဥ (egg), သစ်သီးဝလံ (fruits), ငါး (fish)) အတွက်လိုအပ်ချက်သည် ကြီးမြင့်လာခဲ့သည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၏ အချို့ဒေသများတွင် စပါး၊ ဂျုံလိုအပ်ချက်မြင့်တက်လျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ထပ်ကာထပ်ကာ စိုက်ပျိုးခြင်းကြောင့် မြေအောက် ရေလျော့နည်းခြင်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေးအသုံးပြုမှု များကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက် ပျက်ဆီးခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ထို့အခြေအနေတွင် ပဲကို ထည့်သွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းသည် လေထုထဲက နိုက်ထရိုဂျင်ကို ဖမ်းယူပြီးမြေကြီးထဲသို့ ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြင့် မြေကြီး၏ မြေဆီဩဇာကို ထက်သန်စေသည်။

ပဲစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ခြင်းသည် ဟင်းသီးဟင်းရွက်စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ရေလိုအပ်ချက်နှင့် ကာဗွန်ပမာဏနည်းပြီး သီးနှံထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအား ကောင်းမွန်စေသည်။ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ပတ်ဝန်းကျင်ဂေဟစနစ်ကိုလည်း ရရှိစေသည်။ ထို့အပြင် စီးပွား‌ရေးတွက်ခြေကိုက်ပြီး ရာသီဥတုနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သော  သီးနှံမျိုးများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းသည် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ်တည်ရှိ နေပါသည်။ 

ရာသီဥတုနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သော မြေယာပြုပြင်ခြင်းနှင့် လိုအပ်ချက်အလိုက်အာဟာရ စီမံခန့်ခွဲခြင်းသည် - ထိ‌ရောက်သောနည်းလမ်းဖြင့် မြေယာပြုပြင်ခြင်းသည် သီးနှံအထွက်တိုးမြင့်မှုအတွက် အရေးကြီးသောလက်နက်တစ်ခုဖြစ်သည်။

သဘာဝဝန်းကျင်မပျက်စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်တွင် လေဆာနည်းဖြင့် မြေယာပြုပြင်ခြင်းသည် ရေအသုံးချမှု စွမ်းအား (water use efficiency) ကို တိုးမြင့်စေသည်။ ရေသွင်းခြင်းနှင့် ရေထုတ်ခြင်းတို့သည် ပူးတွဲလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည်။ ထိုသို့မဟုတ်လျှင် ရေဝပ်ခြင်းနှင့် ဆားပေါက်သည့်ပြဿနာများကို တွေ့ကြုံရနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ လေဆာဖြင့် မြေယာပြုပြင်ခြင်းသည် ရေသွင်းညီညာစေပြီး မြေရေတိုက်စားမှုလျော့နည်း သက်သာ စေသည်။ ထို့ကြောင့် လေဆာကို အသုံးပြု၍ စပါးစိုက်ပြီးနောက် ဝါသီးနှံစိုက်ပျိုးခြင်းသည် သမားရိုးကျစိုက်သော နည်းလမ်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ရေလိုအပ်ချက်ချွေတာနိုင်ပြီး အထွက်နှုန်းကို တိုးတက်ကောင်းမွန် စေသည်။ လေဆာကဲ့သို့သော နည်းပညာသစ် သို့မဟုတ် ပေါ့ပါးသောထွန်စက် များကို အသုံးပြု၍ မြေယာပြုပြင်ခြင်းသည် ရာသီဥတုနှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သော ထိရောက် ကောင်းမွန်သော မြေယာစီမံမှုစနစ်ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယအပါအဝင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် သီးနှံအာဟာရ လိုအပ်ချက် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ထောက်ခံသောနည်းလမ်းများသည် မြေကြီးအာဟာရပေါ် မူတည်၍ သီးနှံပင်၏ တုံ့ပြန်မှုကို လိုက်၍ စီမံခန့်ခွဲပေးခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းသုတေသနတွေ့ရှိချက်များက အပင်လိုအပ်ချက်ပေါ်တုံ့ပြန်၍ ဇီဝမြေဩဇာ၊ အောဂဲနစ်မြေဩဇာ၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် သီးနှံပင်ကြွင်းပင်ကျန်များကို ရောနှော၍ထည့်သွင်းပေးခြင်းအားဖြင့် ရေရှည်သီးနှံထုတ်လုပ်မှု အတွက် တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပါသည်။

ထို့အပြင် အပင်လိုအပ်ချက်လိုက်ပြီး အာဟာရ ထည့်သွင်းပေးခြင်းသည် ဓာတုမြေဩဇာများ၏ အန္တရာယ်ဖြစ်မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ပြီး နေရာဒေသ အလိုက် အပင်လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်၍ အာဟာရထည့်သွင်းပေးရာတွင် မှန်ကန်သော အာဟာရအမျိုးအစား (proper nutrient supply)၊ မှန်ကန်သော နှုန်းထား (right rate)၊ မှန်ကန်သော အချိန် (right time-crop stage)၊ မှန်ကန်သော နေရာ (right place) တို့ကို ရွေးချယ်ပြီး ထည့်သွင်းပေးခြင်းအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုလျော့နည်းပြီး အကျိုးအမြတ်အားဖြင့်လည်း တိုးမြင့်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။ အရွက်အရောင်တိုင်းတာသည့် ကတ် (Leaf color chart-LCC) သို့မဟုတ် ကလိုရိုဖီးမီတာစက် (Chlorophyll meter) ကို အသုံးပြု၍ အပင်လိုအပ်ချက်အတိုင်း လိုအပ်သော အာဟာရကို လိုအပ်သောနှုန်းထားဖြင့် ထည့်သွင်းပေးနိုင်ပါသည်။ 

ဆောင်းပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟု ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။

 


မာလာမြိုင် ကုမ္ပဏီ ကြော်ငြာ
ပြောင်ခင်းမှာ ပေါင်းရှင်းဖို့ ဘူဒိုဇာ လာပြီ ဒိုး... ပြောင်းခင်း စိုက်နေရင်း ပေါင်းခင်းမဖြစ်သွားရအောင် မအပ်စပ်တဲ့ ပေါင်းတွေအကုန်ဒိုးဖို့ "ဘူဒိုဇာ" လာပြီဗျို့။ ပြောင်းခင်းထဲက ပေါင်းတွေကို အမြစ်ပြတ် သုတ်သင်ပေးမယ့် အစွမ်းထက်ထက် ဆေးတစ်လက် ဆိုရင် ပေါင်းမနိုင်ခင် "ပြောင်း" နိုင်ဖို့ ပြောင်းအထူး ရွေးချယ်ပေါင်းသတ်ဆေး "ဘူဒိုဇာ" နဲ့ဆိုရင် ဘယ်ပေါင်းတွေ ခံနိုင်ပါ့မလဲ? အဓိကပေါက်တတ်တဲ့ "မြေဇာ၊ မြက်ယား၊ ဆင်ငို၊ လက်သဲခွ၊ ဝမ်းဘဲစာ၊ လေးခွမြက်၊ ဝက်ကျွတ်၊ တောဟင်းနုနွယ်၊ မှိုချဥ်၊ ဟင်းဂလာ၊ ခွေးသေးပန်း၊ ဗောက်ပင်၊ ဗောက်လောက်ညို၊ ဆေးပုလဲ၊ ပရန္နဝါ၊ မြက်မုန်ညင်း" တို့ကို အမြစ်ပြတ် အထူးနှိမ်နင်းဖို့ "ဘူဒိုဇာ" ရှိရင် စိတ်သာချလိုက် ဦးကြီးတို့ရေ။ ပြောင်းဖူးပင် တစ်လသားမပြည့်မီ ပေါင်းအရွက် (၂-၄) ရွက် ထွက်ချိန်မှာ အချိန်မှန်မှန်နဲ့ မြန်မြန် သုံးထားဖို့ပဲ တိုက်တွန်းလိုက်ချင်တယ်ဗျ။ လက်မနှေးဘဲ အခုပဲ ပြောင်းခင်းထဲကပေါင်းတွေ "ဘူဒိုဇာ" နဲ့ ရှင်းလိုက်ရအောင်။
Read more Facebook page သို့သွားရန်

ဆွေးနွေးချက်များ

ဆွေးနွေးရန်