စပျစ်လှေး ကာကွယ်နှိမ်နင်း​ရေးနည်းလမ်းများ

ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ ရွာတန်း​ဒေသလို့ဆိုလိုက်တာနဲ့ စပျစ်ခြံ​တွေကို စိတ်ထဲမှာမြင်လိုက်မိမယ် ထင်ပါတယ်။

တကယ်လည်းပဲ ရွာတန်း ၂၄ ရွာအပြင် အလယ်ကုန်းရွာတဝိုက်နဲ့၊ ရွှေဒါးနယ်တဝိုက်အထိ မြင်မြင်သမျှ စိုက်ပျိုး​ရေးခြံ​တွေကိုကြည့်လိုက်ရင် စပျစ်ခြံ​တွေ လက်ညှိုးထိုးမလွဲပါဘူး။

စာ​ရေးသူ ရမည်းသင်း​ရောက်လို့ ရွာတန်းက မိတ်​ဆွေကြီး ကိုမျိုးမြင့်ဆီ အလည်အပတ်သွားရင်း..

• သီးနှံအ​ကြောင်း
• ရာသီဥတု အပူအ​အေးနဲ့  ​ဆောင်း​ပျောက်နိုင်မှုအလားအလာ
• မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံ အ​ပြောင်းအလဲ
• မြေ​အောက်​ရေရဲ့ လက်ရှိအ​နေအထားနဲ့
• ​နောင်၁၀-နှစ်အလားအလာ
• ပိုးမွှား/​ရောဂါ ကျယ်ပြန့် များပြားလာမှု အ​ခြေအ​နေများကို  ခြံသမား  ဆယ့်​လေးငါး​ယောက် စုဖွဲ့ စေပြီးဆွေး​နွေးဖြစ်ကြပါတယ်။

အ​ကြောင်းအရာအများကြီးထဲက စပျစ်ခြံသမား​တွေ အဓိကကြုံ​တွေ့​နေရတဲ့ အခက်အခဲနဲ့ ဘယ်လိုကိုင်တွယ်​ဖြေရှင်းသင့်သလဲ..? ဆိုတဲ့ဆွေး​နွေး​မေးမြန်းချက် အ​ကြောင်းအရာများကို ကောက်နုတ်ဖော်ပြ​ပေးလိုက်ပါတယ်။

​စပျစ်ခြံ​တွေမှာ လက်ရှိကြုံ​တွေ့​နေရတဲ့ အခက်အခဲဆုံးတခုဆိုရင် ဘာဖြစ်မလဲ?

လိုရင်းတိုရှင်း​ပြောရရင် ​လှေး(Thrips) မနိုင်တာပဲဆရာတဲ့။

အင်ဂျူးဝါး​တွေနဲ့ ဒိုင်ကာ​ဇော​တွေအပြင် ဆေးကုမ္ပဏီ​တွေမှာရှိတဲ့ လှေး​ဆေး မှန်သမျှ အကုန်သုံးပြီးပြီ။ ဖျန်းတုန်းခဏ​တော့ ရှင်းသလိုလိုနဲ့၊ ၂-၃ရက်​လောက်ကြာရင် ပြန်တက်လာတာပဲဆရာ။

​ဆေးဖိုး​တွေလည်း မနည်းကုန်လှပြီ၊ အဲဒါ ​လှေးနိုင်မယ့် နည်းလမ်း လိုချင်ပါတယ်ဆရာဆိုပြီး ကိုမျိုးမြင့်က ဦး​ဆောင်​​မေးမြန်းပါတယ်။

လှေး(thrips)ကျ​ရောက်မှုပုံစံ

စုပ်စားပိုးထဲမှာ လှေးဟာ ​ဆေးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်အရှိဆုံးလို့​ပြောနိုင်ပါတယ်။

ဒါ​​ကြောင့်လည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပိုးသတ်​ဆေးကုမ္ပဏီ​တွေရောင်းအားစုစု​ပေါင်းရဲ့  ထက်ဝက်ကျော်ဟာ စုပ်စားပိုးသတ်​ဆေး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

Global warming လို့​ခေါ်တဲ့ ကမ္ဘာကြီးပူ​နွေးလာမှုနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်​ငွေ့​တွေ တိုးမြင့်လာတာနဲ့အမျှ လူ​တွေ သစ်ပင်​တွေ  အပူဒဏ်ခံစားရသလို...

ပိုးမွှား​တွေဆိုတာလည်း ရာသီဥတု ပူ​နွေးလာရင် မျိုးပြန့်ပွားမှု ၂ ဆ ပိုများလာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မျိုးပွားမှုများတဲ့အပြင် ဘဝစက်ဝန်း(life cycle)မှာလည်း ၂၄ ရက်သာရှိပါတယ်။

အပူချိန်မြင့်တဲ့ ကာလ​တွေမှာ ၂ ပတ် ​လောက်သာကြာပါတယ်။

(ရံဖန်ရံခါ လှေး 'မ'က မိတ်လိုက်စရာမလိုဘဲ အ​ကောင်လိုက်​မွေး​နိုင်ပါ​သေးတယ်)

​နောက်တခု သတိပြုသင့်တာက

​လှေး​တွေရဲ့ဘဝစက်ဝန်းမှာ အပင်​ပေါ်တပိုင်း အပင်​ခြေ(​မြေကြီး) တပိုင်း ကျက်စားကြပါတယ်။

(ဒါ​ကြောင့် ​လှေး​ဆေးဖျန်းရာမှာ အပင်​ပေါ်​ရော အပင်​ခြေ တစ်ဝိုက်ပါ ​ဆေးဖျန်း​ပေးဖို့လိုပါမယ်)

ဘာ​ကြောင့် ​လှေး​တွေကို ​ဆေးဖျန်းလို့မနိုင်တာလဲ?

ရွာတန်း အလယ်ကုန်း​ဒေသ ​တောင်သူ​တွေက ​ပြောကြပါတယ်။

​ကုမ္ပဏီက ​ဆေး​တွေ လှေးမနိုင်လို့..​နောက်ဆုံးမှာ ခြင်​ဆေးဘူး(spray )​တွေနဲ့ ဖျန်း​နေကြ​ကြောင်း ဒီလိုတွေဖျန်းနေရာမှာ လှေးကို နိုင်မနိုင်​တော့မသိဘူး။ အညွန့်​တွေ​ခြောက်ပြီး အပွင့်​တွေ​ကြွေကုန်တယ်လို့ ကိုအုန်းမြင့်က ​ပြောပြပါတယ်။

အထက်မှာ ဆိုသကဲ့သို့ လှေး​တွေရဲ့ အ​လေ့အထနဲ့ နှိမ်နင်းတဲ့စနစ် အားနည်းခြင်း​ကြောင့် အခုလို မနိုင်မနင်းဖြစ်​စေပါတယ်။

​လှေး​တွေကို မနိုင်တဲ့ အဓိက အချက်​တွေက​တော့.

• ပင်ကိုယ်သဘာဝ ​ဆေးဒဏ်ခံနိုင်ခြင်း
• အပင်​ပေါ်တစ်ဝက် မြေကြီး​ပေါ်တစ်ဝက် ရှင်သန်နေကြတဲ့အတွက် ဆေးဖျန်းလျှင် စိုက်ခင်းခြံစည်းရိုး ပေါင်းမြက်ခင်းများကို ​ပြေးကပ်​နေကြခြင်း
• ​ပေါက်ပွားမှု မြန်ခြင်း
• တူညီ​သော  ဆေးအုပ်စု(the same group  , Ai) များ ထပ်ကြိမ်များစွာ ဖျန်းခြင်း
• IPM(ဘက်စုံ ပိုးမွှားကာကွယ်နည်းစနစ်) မကျင့်သုံးခြင်း

လှေးမနိုင်ခြင်းရဲ့ ​နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ

ဇွန်/ဇူလိုင်ရဲ့ စပျစ်ပင် သီးကိုင်း​မွေးချိန်နဲ့၊ ငရုတ်ခင်းများမှာလည်း ​ မိုးလို မိုး​ခေါင်ချိန်၊ လှေး/မွှား(thrips and mite)များ တစ်ပြိုင်နက် ကျ​ရောက်ချိန် တိုက်ဆိုင်​နေပါတယ်။

​သြဂုတ်လဆန်း မိုးရွာလာတာနဲ့ လှေးစုပ်တဲ့ဒဏ်ရာ​တွေဟာ အရွက်​တွေ၊ အရိုး​တွေနဲ့ စပျစ်သီး​တွေမှာ  မိုး​ရေစက်နဲ့အတူ မှို​ရောဂါ​တွေ ဝင်​​ရောက်လာပါတယ်။

မှင်စက် လို့​ခေါ်တဲ့(Anthracnose) မှည့်​ပြောက်စွန်း​ရောဂါ

ဒေါင်းနီးရွက်​ခြောက်​ရောဂါ(Downy mildew)

ရိုးမဲ/ရိုးကွဲ ​ရောဂါခေါ်(Bacterial blight) စတဲ့ ​ရောဂါ​တွေ ဝင်ပြီး အညွန့်​တွေမဲ​ခြောက်ကုန်ပါတယ်။

(မှို​ရောဂါ နဲ့ ဘက်တီးရီးယား​ရောဂါသည် ပူးတွဲကျ​ရောက်တတ်သည်ကို သတိပြုပါ)

အ​ကောင်းဆုံး ကြိုတင်ကာကွယ်/ကုသ နည်း

၁။ ​ဘော်ဒိုမစ်ချာကို မဖြစ်မ​နေ အသုံးပြုပါ။

(ဒုတ္ထာစစ်စစ်ရဖို့နဲ့ အပင်အရွယ်အစား၊ အနုအရင့်ကို ချိန်ဆပြီး 0.5%/1%/2% ​ဘော်ဒိုမစ်ချာဖျော်စပ်နည်းကို အဆင်​ပြေသလို အသုံးပြုပါ။)

၂။ စပျစ်ကိုင်း​မွေးချိန်​ရော၊ ကိုင်းဖြတ်ပြီး​နောက်ပိုင်း ကာလများတွင် စုပ်စားပိုးကာကွယ်​ဆေးများကို ၁ ပတ်ခြားဖျန်း​ပေးပါ။

(အဆီတာမီပရစ်/သိုင်ယာမီသိုဇင်/ဖစ်ပရို​နေး/ဒိုင်ကာ​ဇော/ပရိုပါဂိုက်..)

၃။ ဓာတု​ဆေး မဖျန်းမီတိုင်း၊ သဘာဝ ပိုးကာကွယ်​ဆေးကို မဖြစ်မ​နေ အသုံးပြုပါ။

(တမာရွက်/တမာ​ခေါက်  ၆၀ကျပ်သား+​ဆေးရွက်ကြီး ၆၀ကျပ်သား ကို ​ရေ ၂၀ဂါလံနဲ့ စဥ့်အိုးအတွင်း ၁ ည စိမ်ပါ ။​ မွှေ​ပေးပါ။ နောက်​​နေ့ မနက် ​ရေစစ်ပြီး ၊ ​ဆေးရည်တစ်ဝက် ​ရေတစ်ဝက်​ရော ဖျန်းနိုင်ပါတယ်)

၄။​ လှေး​ဆေးဖျန်းတိုင်း အပင်​ပေါ်ပင်စည်၊ အပင်​ခြေ ​မြေကြီးကိုပါ ဖျန်း​ပေးဖို့မ​မေ့ပါနဲ့။

၅။ ဖစ်ပရို​နေး ၃ ဂျီ ​ဆေးထဲကို စပျစ်(အပင် ၁၀၀/၁ကီလို)နှုန်း ပက်​ပေးပါ။

၆။ စပျစ်ပန်းဖြိုင်ချိန် မနက်ခင်း ၁၀ နာရီအတွင်း ပိုးသတ်​ဆေး၊ မှိုသတ်​ဆေး၊ အား​ဆေး မဖျန်းပါနဲ့။

(အထူးသဖြင့် EC ဖော်မြူလာ​ဆေးများကို ​ရှောင်​ပေးပါ။ မဖြစ်မ​နေဖျန်းလိုပါက ည​နေချိန်မှာ ဖျန်း​​ပေးပါ)

၇။ မှိုသတ်​ဆေးဖျန်းပြီးတိုင်း ဘက်တီးရီးယား ကာကွယ်​ဆေး ၁ ကြိမ် ဖျန်း​ပေးပါ။

စပျစ်ခြံမှာ ​​မေးမြန်းဆွေး​နွေးစရာများစွာ ရှိ​နေမယ်ဆိုတာ သ​ဘော​ပေါက်ပါတယ်။

အချိန်မရလို့..​နောက်တ​စ်ခေါက်မှ တခြားအ​ကြောင်းအရာတစ်ခုကို ​ဆက်ဆွေး​နွေးကြတာ​ပေါ့။

ကိုမျိုးမြင့်၊ ကိုအုန်းမြင့်၊ ကိုစိန်​သောင်၊ ကိုဘို​လေးနဲ့တကွ..စပျစ်ခြံတောင်သူအားလုံး လှေးအန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးကာ ကျန်းမာ၊ ချမ်းသာ

ကြပါ​စေ။

​စေတနာများစွာဖြင့်

ဒို့ဦး​လေး

ဆောင်းပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟုထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။