နို့စားနွားမွေးမြူရေးအတွက် အစာလိုအပ်ချက် အကြမ်းဖျဉ်းခန့်မှန်းခြင်း

နို့စားနွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းသည် စီးပွားရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးအတွက်လည်းကောင်း ရေရှည်တည်တံ့နိုင်စွမ်းရှိသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပါ၏။ သို့ရာတွင် နို့စားနွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ ရေ ရှည်ရှင်သန်ရပ်တည်နိုင်ရန် ဆိုလျှင်မူ မွေးမြူထားသည့် နို့စားနွားများအတွက် သင့်လျော်မှန်ကန်သောအစာ ကို ပမာဏအလုံအလောက် ရရှိရေးအောင် ဆောင်ရွက်ပေးရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။

နို့စားနွားများအတွက် လိုအပ်သည့် အစာ၊ အာဟာရများကို ကြိုတင်မစဉ်းစားထားဘဲ နို့စား နွားမွေးမြူရေး လုပ်ကိုင်မည်ဆိုပါက လုပ်ငန်းအောင်မြင်ရန် မလွယ်ကူပေ။ ထို့ကြောင့် မွေးမြူထားသည့် နို့စားနွားမ များအတွက် အစာလိုအပ်ချက်ကို ကြိုတင်တွက်ချက်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။

သို့ဆိုလျှင် နို့စားနွားမတစ်ကောင်သည် နေ့စဉ် အစာပမာဏ မည်မျှစားသုံးနိုင်သနည်း ဆိုသည့်အချက်ကို သိရှိနိုင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

ကြက်မွေးမြူရေး၊ ဝက်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများတွင် မွေးမြူသူများအနေဖြင့် ကြက်တစ်ကောင်၊ ဝက်တစ် ကောင် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင် အစာမည်မျှစားသောက်နိုင်သည်ကို သိရှိထားကြပါသည်။ မသိရှိသေးလျှင် လည်း ယင်းအချက်အလက်ကို သက်ဆိုင်ရာ ကြက်မျိုး၊ ဝက်မျိုး ရောင်းချသည့် ကုမ္ပဏီများ၊ အစာကုမ္ပဏီများက လမ်းညွှန်စာစောင်များထုတ်ကာ အသိပေးလေ့ ရှိကြပါသည်။ ထို့ကြောင့် နေ့စဉ်အစာလိုအပ်ချက် မည်မျှရှိမည်ကို ကြိုတင်တွက်ချက်ကာ ပြင်ဆင်ထားနိုင်ပါသည်။

ဥပမာအားဖြင့် ဥစားကြက်တစ်ကောင်သည် တစ်ရက်လျှင် အစာ ၁၁၀ ဂရမ် စားသုံးသည် ဆိုပါစို့။ ဥစား ကြက် အကောင် ၅၀၀၀ မွေးမြူထားပါက တစ်ရက်လျှင် အစာ ၅၅၀,၀၀၀ ဂရမ် (၅၅၀ ကီလိုဂရမ် = ၁၁ အိတ်) ကုန် ကျမည်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားနိုင်ပါသည်။

နို့စားနွားမွေးမြူရေးတွင်မူ ထိုသို့တွက်ချက်ထားသည့် အချက်အလက်များ အလွယ်တကူ မရရှိနိုင်သကဲ့သို့ နို့စားနွားမွေးမြူရေးတွင်လည်း များစွာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မရှိကြသေးသည်ကို သတိပြုမိပါသည်။ ယခုဆောင်း ပါးတွင် ယင်းလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ကြည့်လိုပါသည်။

ပထမဦးစွာ နို့စားနွားမတစ်ကောင် တစ်ရက်တာအတွင်း အစာမည်မျှစားသုံးနိုင်သည်ကို မည်သို့တိုင်းတာ မည်နည်း ဆိုသည့်အချက် က စတင် လေ့လာကြည့်ကြပါမည်။

Voluntary Feed Intake

နို့စားနွားမတစ်ကောင် အမှန်တကယ် စားသုံးနိုင်သည့် အစာပမာဏ ကို Voluntary Feed Intake (VFI) ခေါ်ပါသည်။ တိတိကျကျပြောရလျှင် နို့စားနွားတစ်ကောင်ကို အစာပမာဏ ကန့်သတ်ချက်မထားဘဲ ၂၄ နာရီ အတွင်း အချိန်ပြည့် ကြိုက်နှစ် သက်သလောက် စားသောက်နိုင်အောင် စီမံကျွေးမွေးပြီး ယင်းသို့ကျွေးမွေးသည့် ပမာဏ၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အစာကျန်အဖြစ် ပိုလျှံနေရပါမည်။ ယင်းအခြေအနေတွင် နွားမက အမှန်တကယ်စား သုံးသွားသည့် အစာပမာဏကို Voluntary Feed Intake ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ဥပမာ နို့စားနွားမတစ်ကောင်အား ၂၄ နာရီအတွင်း အစာပမာဏကို ကန့်သတ်မထားဘဲ စိတ်ကြိုက် စား နိုင်‌အောင်ကျွေးမွေးသည့်အခါ အစာ ၄၀ ကီလိုဂရမ် ကျွေးမွေးဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။

၂၄ နာရီ ပြည့်မြောက်ပြီး နောက်တစ်ရက်ရောက်သည့်အခါ အစာ ၄ ကီလိုဂရမ် ကျန်ရှိနေပါက အစာကျန် ပမာဏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း (10% refusal rate) ဟု သတ်မှတ်ပါသည်။

နို့စားနွားမက အမှန်တကယ် စားသုံးသွားသော အစာပမာဏ ၃၆ ကီလိုဂရမ်မှာ Voluntary Feed Intake ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ refusal rate မှာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက် လျော့နည်းပါက နွားမအတွက် Voluntary Feed Intake တွက်ချက်ရန် လုံလောက်သည့် အစာပမာဏ မရောက်ရှိသေး ဟု မှတ်ယူနိုင်ပါသည်။

ဥပမာ နို့စားနွားမတစ်ကောင်အား ၂၄ နာရီအတွင်း အစာပမာဏကို ကန့်သတ်မထားဘဲ စိတ်ကြိုက်စား နိုင်‌အောင်ကျွေးမွေးသည့်အခါ အစာ ၄၀ ကီလိုဂရမ် ကျွေးမွေးဖြစ်သော်လည်း ၂၄ နာရီပြည့်ပြီးနောက် နွားမက အစာ ၃၈ ရီလိုဂရမ် စားသုံးသွားကာ၊ အစာကျန်ပမာဏ (refusal rate) မှာ ၂ ကီလိုဂရမ် (၅ ရာခိုင်နှုန်း) သာ ရှိသည် ဆိုပါစို့။

ယင်းနွားမ၏ Voluntary Feed Intake ကို ၃၈ ကီလိုဂရမ် ဟု မမှတ်ယူနိုင်ပါ။

အစာကျန်ပမာဏမှာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက် လျော့နည်းနေသေးသဖြင့် ယင်းနွားမအား ကျွေးမွေးသော အစာ မလုံလောက်သေးဟု မှတ်ယူရပါမည်။ အကယ်၍ နွားမအား refusal rate ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း‌ အစာကျန်ရှိသည် အထိ အစာပမာဏ တိုးမြှင့်ကျွေးမွေးမည် ဆိုပါက Voluntary Feed Intake မှာ ၃၈ ကီလိုဂရမ်ထက် ပိုမိုမြင့်မား လာနိုင်ပါသည်။

Voluntary Feed Intake သည် နွားမက အမှန်တကယ်စားသုံးနိုင်သည့် အစာပမာဏ ပင် ဖြစ်ပါသည်။ VFI ကို ပြောဆိုရာတွင် နွားမက စားသုံးသွားသည့် အစာ၏ အလေးချိန်ကို အစာအတိုင်း (as-Fed) ချိန်တွယ်၍ တွက် ချက် ပြောဆိုခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ တနည်းအားဖြင့် ယင်းမှာ အစာစိုစားသောက်နှုန်း (Fresh Matter Intake – FMI) သာ ဖြစ်ပါသည်။

Fresh matter intake (kg/d, FMI) = ကျွေးမွေးသည့် အစာပမာဏ - အစာကျန်ပမာဏ

နို့စားနွားများ၏ အစာစားနှုန်း၊ အာဟာရလိုအပ်ချက်၊ အစာမှ နို့အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲပေးနိုင်စွမ်း စသည်တို့ ကို လက်တွေ့တွက်ချက်ရာတွင် အစာစိုစားသောက်နှုန်း (FMI) ကို အသုံးပြု၍ မရပါ။ ယင်းအစား အစာထဲတွင် ပါ ဝင်နေသည့် အစိုဓာတ် (သို့မဟုတ်) ရေပါဝင်မှုကို နှုတ်ပယ်ပြီး ကျန်ရှိသည့် အခြောက်ဓာတ် (Dry Matter Intake - DMI) ပေါ်တွင် မူတည်ကာ တွက်ချက်ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နို့စားနွားများ၏ Dry Matter Intake ကို သိရှိရန် လို အပ်ပါသည်။

Dry Matter Intake ကို သိရှိလိုပါက FMI ကို အစာတွင်ပါဝင်သည့် အခြောက်ဓာတ် ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် မြှောက် ပေးရမည် ဖြစ်ပါသည်။

Dry matter intake (kg/d, DMI) = FMI x အစာတွင်ပါဝင်သည့် အခြောက်ဓာတ် %

ဥပမာ နွားမတစ်ကောင်၏ တစ်ရက်တာ FMI မှာ ၃၀ ကီလိုဂရမ် ဖြစ်ပြီး ထိုအစာထဲတွင် အခြောက်ဓာတ် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်မည်ဆိုပါက ယင်းနွားမ၏ Dry Matter Intake DMI မှာ ၁၂ ကီလိုဂရမ် ဖြစ်ပါသည်။

အစာလိုအပ်ချက် ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်း

နို့စားနွားမွေးမြူသူတစ်ဦးအတွက် မိမိ၏ နို့စားနွားခြံအတွက် အစာလိုအပ်ချက်ကို ကြိုတင်တွက်ချက်ကာ အစာကြမ်း၊ အစာနုများ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် ရာသီတိုင်းတွင် အစာပြတ်လပ်မှုမရှိဘဲ ပုံမှန်ကျွေးမွေးကာ နို့ထုတ်လုပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ နွားခြံတွင် ရှိမည့်နွားကောင်ရေ၊ နွားမများ ၏ ကိုယ်အလေးချိန်၊ နို့ထုတ်လုပ်မှုတို့ပေါ်မူတည်၍ အစာလိုအပ်ချက်ကို ကြိုတင်တွက်ချက်ထားရပါမည်။

ထို့နည်းတူစွာပင် နို့စားနွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း စီမံကိန်းများ ရေးဆွဲချမှတ်သူများအနေဖြင့်လည်း မိမိတို့၏ စီမံကိန်းအရ မွေးမြူမည့် နွားကောင်ရေ၊ နို့ထုတ်လုပ်မှု ရည်မှန်းချက်တို့ပေါ်မူတည်၍ အစာလိုအပ်ချက်ကို ကြိုတင် ပြင်ဆင်ရေးဆွဲထားရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် နို့စားနွားမများ၏ နေ့စဉ် DMI မှာ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်၏ ၃ - ၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဖြစ် သည်ဟု အကြမ်းသဘော မှတ်သားထားနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် ၄၀၀ ကီလိုဂရမ် ရှိသော နို့စားနွားမ တစ်ကောင် ၏ DMI သည် ၁၂ - ၁၆ ကီလိုဂရမ်ခန့် ဖြစ်မည် ဟု ယူဆနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ယင်းမှာ အကြမ်းသဘောသာ ဖြစ်ပါသည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ နို့စားနွားမွေးမြူရေးအတွက် အစာကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရန် ရည်ရွယ်ပါက မိမိ မွေးမြူထားသည့် နို့စားနွားမများ၏ အလေးချိန်ကို မူတည်ကာ နေ့စဉ် အစာ အခြောက်ဓာတ် မည်မျှလိုအပ်မည်၊ တစ်လစာ မည်မျှစုဆောင်းထားသင့်သည် စသည်ဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ဥပမာ မိမိ၏ နို့စားနွားခြံတွင် အလေးချိန် ကီလိုဂရမ် ၄၀၀ ရှိသော နွားမ ၅ ကောင်နှင့် ကီလိုဂရမ် ၃၀၀ ရှိ သော နွားမ ၅ ကောင် ရှိသည်ဆိုပါစို့။ နေ့စဉ်လိုအပ်မည့် အစာ အခြောက် ဓာတ်ပမာဏမှာ ၁၀၅ - ၁၄၀ ကီလိုဂရမ် ဖြစ် ပါသည်။ တစ်လစာ အစာအခြောက်ဓာတ်ပမာဏမှာ ၃၁၅၀ - ၄၂၀၀ ကီလိုဂရမ် ဖြစ်ပါသည်။

ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် >>

(၄၀၀ ကီလိုဂရမ် x ၅ ကောင်) + (၃၀၀ ကီလိုဂရမ် x ၅ ကောင်) = ၃၅၀၀ ကီလိုဂရမ်

အစာအခြောက်ဓာတ်လိုအပ်ချက် >>>

၃၅၀၀ ကီလိုဂရမ် x ၃% = ၁၀၅ ကီလိုဂရမ်/တစ်ရက် (၃,၁၅၀ ကီလိုဂရမ်/တစ်လ)

၃၅၀၀ ကီလိုဂရမ် x ၄% = ၁၄၀ ကီလိုဂရမ်/တစ်ရက် (၄,၂၀၀ ကီလိုဂရမ်/တစ်လ)

အကယ်၍ ယင်းနွားမများကို အခြောက်ဓာတ် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ အစိုဓာတ် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်သည့် အစာနု-အစာကြမ်းရောမွှေစာ (Total Mixed Ration – TMR) ကျွေးမွေးမည် ဆိုပါက တစ်ရက်လျှင် TMR အစို ၂၆၂.၅ - ၃၅၀ ကီလိုဂရမ် လိုအပ်မည် ဖြစ်ပြီး၊ တစ်လလျှင် TMR အစို ၇၈၇၅ - ၁၀,၅၀၀ကီလိုဂရမ် (၈ - ၁၁ တန်) လိုအပ်မည် ဖြစ် ပါသည်။ ယင်းမှာ DMI ကို မူတည်၍ FMI ကို တွက်ထုတ်ထားခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

FMI ခန့်မှန်းချက် = ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသော DMI ÷ အစာတွင်ပါဝင်သည့် အခြောက်ဓာတ် %)

FMI ခန့်မှန်းချက် = ၁၀၅ ကီလိုဂရမ် ÷ ၄၀% = ၂၆၂.၅ ကီလိုဂရမ်

FMI ခန့်မှန်းချက် = ၁၄၀ ကီလိုဂရမ် ÷ ၄၀% = ၃၅၀ ကီလိုဂရမ်

ပိုမိုတိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်ရန် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အချက်များ

DMI ကို နို့စားနွားများ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်း ဟု သတ်မှတ်ခြင်းမှာ အကြမ်းသဘောသာဖြစ် ပြီး၊ ပိုမိုတိကျစွာ ခန့်မှန်းမည်ဆိုပါက ထပ်မံထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အချက်များစွာ ရှိပါသေးသည်။ ဥပမာ နွားမ၏ နို့ထုတ်လုပ်မှုနေခြင်း ရှိ/မရှိ၊ နို့ထုတ်လုပ်ပေးနေပါက ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ၊ နို့ထုတ်သက်တမ်း (နို့ပေးပြီးသည့်ရက် ပေါင်း)၊ နွားမများအား မွေးမြူထားသည့် ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန် တို့ပေါ်တွင် မူတည်၍ DMI မှာ ကွာခြားမှု ရှိသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။ ယင်းအချက်များအပေါ် မူတည်၍ DMI ပြောင်းလဲပုံကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးသွားပါဦးမည်။

ယခုဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုမိသည့် မွေးမြူသူမိတ်ဆွေများအနေဖြင့် နို့စားနွားမွေးမြူရေးအတွက် အစာလို အပ်ချက်ကို ကြိုတင်တွက်ဆထားရမည်၊ တွက်ဆနိုင်မည့်နည်းလမ်း ရှိသည်ဆိုသည့် အဓိကအချက်ကို ဖမ်းဆုပ်မိ နိုင်ကြမည်ဟု ယူဆပါသည်။ နို့စားနွားမွေးမြူရေးစီမံကိန်း ချမှတ်သူများအနေဖြင့်လည်း နွားကောင်ရေ တိုးတက် ရေး၊ နို့ထုတ်လုပ်နိုင်ရေးတို့ကို မစဉ်းစားမီ၊ နွားကောင်ရေမည်မျှအတွက် အစာမည်မျှလိုအပ်မည်၊ ယင်းအစာလိုအပ် ချက်ကို မည်သို့ထုတ်လုပ်မည် ကို ကြိုတင်စဉ်းစားကာ စီမံချက်ချ ဆောင်ရွက်ရမည်ဟူသော သတင်းစကားကို ကြားလိုက်ရမည်ဟု ယုံကြည်ပါသည်။

ဆောင်းပါးရှင်ဆရာမှ အစိမ်းရောင်လမ်းဆော့ဝဲသို့ ပေးပို့ထားသော အစိမ်းရောင်လမ်း၏ မူပိုင်ဆောင်းပါးဖြစ်သဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ သတင်းများ ကူးယူဖော်ပြလိုပါက “အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်ဟု” ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။

Farm Link Co.,Ltd ကြော်ငြာ

🌾စပါးဈေးမကောင်းတဲ့ ရာသီမှာ အမြတ်ကျန်အောင် ဘယ်လိုစိုက်မလဲ⁉️ ❗စပါးဈေးကလည်းမသေချာ၊ သွင်းအားစုစရိတ်တွေကလည်း တက်နေတဲ့ဒီလိုအချိန်မှာ သွင်းအားစုဖိုးကို လျှော့ချပြီး အထွက်နှုန်းကို ထိန်းထားနိုင်မှ ဦးကြီးတို့ အဆင်ပြေမှာနော် ✔️ဒါကြောင့် ကိုယ်သုံးသမျှ ကိုယ့်အတွက်အကျိုးရစေမယ့် အရည်အသွေးစိတ်ချရတဲ့ သွင်းအားစုပစ္စည်းတွေကိုပဲ ရွေးချယ်သုံးသင့်ပါတယ်။